Tijd voor een logische volgende stap
Ziekenhuizen als geloofwaardige gezondheidsomgevingen
Heel recent was ik met onze jongste dochter in het ziekenhuis voor een routinecontrole. Bij het binnenkomen bots je er haast automatisch op automaten gevuld met snoep en frisdrank. Dit doet mijn wenkbrauwen fronsen, maar voor velen lijkt het normaal, iets waar we niet meer bij stilstaan. En net dat maakt het zo opvallend.
Prof. dr. Dominique Vandijck, hoogleraar Gezondheidseconomie, co-CEO Stop Darmkanker
Want wat is de kernopdracht van een ziekenhuis en bij uitbreiding onze totale gezondheidszorg? We behandelen er ziekte, maar in toenemende mate weten we dat een groot deel van die ziektelast samenhangt met onevenwichtige leefstijl en omgeving. Dat besef groeit al jaren.
Vanuit die optiek is preventie geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde om onze unieke, maar ‘kreunende’ gezondheidszorg ook op lange, ja zelfs aanzienlijke, termijn toegankelijk, hoogkwalitatief en betaalbaar te houden.
En toch geven we in onze zorgomgevingen nog te vaak signalen die daarmee op gespannen voet staan.
Een snoepautomaat is op zich niet problematisch, maar staat symbool voor een bredere realiteit.
Het gaat hier niet over betutteling of mensen be-veroordelend met de vinger wijzen, integendeel. Het gaat over de vraag welk gedrag we als samenleving en met name vanuit zorginstellingen willen aanmoedigen, ondersteunen en normaliseren. Mensen maken keuzes, maar die keuzes worden sterk beïnvloed door hun omgeving. Zeker voor wie kwetsbaar is, ziek is of onder stress staat, speelt die context een nog doorslaggevendere rol.
Vanuit dat perspectief is het niet onbelangrijk wat we aanbieden in onze ziekenhuizen. Niet omdat een snoepautomaat op zich problematisch is, maar omdat het symbool staat voor een bredere realiteit. We denken nog te weinig na over hoe we onze zorgomgevingen zo kunnen inrichten dat ze gezondheid actief bevorderen en behouden.
Nochtans is de redenering eenduidig. Elke slimme investering die mensen helpt om, ook onbewust, gezondere keuzes te maken, verdient zichzelf op termijn terug in minder chronische aandoeningen, minder zorggebruik en meer levenskwaliteit, kortom in meer holistische gezondheidswinst. Maar die investeringen moeten we wel durven doortrekken in alle lagen van het systeem, ook in de ogenschijnlijk kleine en banale, alledaagse keuzes.
Daar ligt net een belangrijke opportuniteit voor onze ziekenhuizen. Niet door te verbieden, maar door subtiel richting te geven en te verleiden. Door gezonde(re) opties zichtbaarder en aantrekkelijker te maken. Door een omgeving te creëren waarin de gezonde keuze de evidente keuze wordt.
Dat vraagt geen revolutie. Het vraagt een andere manier van kijken en vooral ook handelen. Een verschuiving van een systeem dat vooral reageert op ziekte, richting een omgeving die gezondheid mee vormgeeft.
Ziekenhuizen zijn wat mij betreft bij uitstek plaatsen met een sterke symbolische waarde. Wat daar gebeurt, straalt af op hoe we als samenleving naar gezondheid kijken en er mee omgaan. Net daarom is het belangrijk dat de signalen die we er geven coherent zijn met de boodschap die we willen uitdragen en waar duizenden geëngageerde collega zorgprofessionals elke dag zich met hart en ziel voor inzetten.
Als we de toekomst van onze gezondheidszorg ernstig nemen, zullen we verder moeten kijken dan behandeling alleen. Dan moeten we ook durven nadenken over hoe we gezondheid zichtbaar, voelbaar en vanzelfsprekend maken, precies daar waar het er het meest toe doet.
Misschien geen groot debat, maar wel een kleine realiteit die voor mij de moeite waard is om even bij stil te staan. De impact kan groot zijn.
