Meer jonge bedrijfsartsen in Nederland
Het aantal jonge bedrijfsartsen is in Nederland de afgelopen jaren flink toegenomen, schrijft de Nederlandse omroep NOS. "Liever een 9-tot-5-baan, dan overwerken in het ziekenhuis", klinkt het onder de jonge bedrijfsartsen.
In 2015 begonnen in Nederland nog 20 mensen als bedrijfsarts, terwijl in 2024 dat aantal was toegenomen tot 140. De interesse in banen buiten het ziekenhuis neemt toe, signaleert ook het Capaciteitsorgaan, dat adviseert hoeveel artsen er jaarlijks per specialisme moeten worden opgeleid.
Het Capaciteitsorgaan heeft de afgelopen jaren verschillende malen onder jonge artsen bevraagd welke motivaties ze hebben om voor een bepaalde specialisatie te kiezen. "Na hun studie geneeskunde twijfelen veel jonge artsen over wat ze moeten gaan doen. Enerzijds hebben ze binnen dat zoekproces een inhoudelijke drijfveer, maar ze geven aan ook veel waarde te hechten aan hun werk-privé-balans. Ze zijn bewust bezig om hun toekomst te kiezen, waarbij ook hun privéleven gewicht heeft in hun keuzeproces", zegt directeur van het Capaciteitsorgaan Cisca Joldersma in een interview aan NPO Radio 1.
Regelmaat en voorspelbaarheid
Dat de jongere generatie Nederlandse artsen bewuster nadenkt over hun eigen welzijn en werk-privé-balans, zegt ook bedrijfsarts dr. Veronique Zelm, verbonden aan de beroepsvereniging De Jonge Bedrijfsarts. "We zien tijdens de opleiding allemaal wat er gebeurt in de zorg met het overwerken en de onregelmatige diensten. Mensen willen een vak dat voor henzelf haalbaar is, dat je kan combineren met kinderzorg en mantelzorg, maar ook je eigen interesses en hobby's. Wat dat betreft is arbeidsgeneeskunde met zijn regelmaat en voorspelbaarheid interessant."
Zelm vult aan dat een bedrijfsarts inhoudelijk meer tijd heeft voor een patiënt, wat voor haar een belangrijke motivatie was om voor de specialisatie te kiezen. "Bij ons duurt een consult 30 minuten, waardoor ik meer tijd heb voor mijn patiënten en de kans heb hen langer te begeleiden. Ook kan ik als bedrijfsarts veel aan preventie doen binnen bedrijven en organisaties. Ik kan bepaalde trends op de werkvloer kenbaar maken bij de werkgever en gezamenlijk hierop inspelen, nog voordat mensen ziek worden en uitvallen."
Dat je als bedrijfsarts niet als verlengstuk van de werkgever fungeert en een belangrijke rol kan spelen binnen preventie, zegt ook dr. Boyd Thijssens van de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde. "Als je je werk goed doet, kun je het verschil maken voor een grote groep werkenden."
De afgelopen jaren is er in Nederland flink campagne gevoerd om meer mensen op te leiden als bedrijfsarts. Dat slaat aan, zegt Thijssens aan de NOS. "Tegenwoordig is het vak erg in trek, onder jonge artsen en zij-instromers. Er zijn best wat medisch specialisten en huisartsen die de overstap maken." Het percentage zij-instromers ligt op dit moment rond de 30 procent, stelt de beroepsvereniging De Jonge Bedrijfsarts.
Werkcultuur ziekenhuis
Volgens Thijssens speelt voor veel jonge artsen ook de werkcultuur binnen het ziekenhuis een rol in hun keuze voor arbeidsgeneeskunde. Deze artsen knappen volgens hem af op de werkcultuur en de vele onregelmatige diensten in het ziekenhuis. "Het is emotioneel beladen werk en de werkdruk is hoog. Overwerken is de standaard, dan lonkt het om elders te gaan kijken".
Maar ook huisartsen zouden volgens de bedrijfsarts zich om deels dezelfde reden laten om omscholen. "Zij hebben korte vluchtige patiëntencontacten, overvolle spreekuren en avond-, nacht- en weekenddiensten." Thijssens constateert: "Vroeger was arts worden echt een roeping, nu is het meer een gewone baan. Mensen willen het goed doen, maar wel in de context van een ander leven."
Een kwart van de medisch specialisten in opleiding heeft eens tot meerdere keren overwogen om te stoppen, bleek afgelopen jaar uit een enquête van beroepsvereniging De Jonge Specialist. "Redenen zijn de scheve werk-privébalans en de hoge werkdruk", zegt voorzitter dr. Kirsten Dabekaussen aan de NOS. Er moet volgens haar een einde komen aan het structureel overwerken, en is er nood aan meer flexibiliteit en autonomie bij de invulling van de werkweek. "Als je bijvoorbeeld kleine kinderen hebt, wil je die naar de opvang brengen. Maar als de overdracht om 07.40 uur is, red je dat niet."
In verschillende Nederlandse ziekenhuizen zijn afgelopen jaar initiatieven gestart om dit te veranderen, bijvoorbeeld door arts-assistenten een dag per twee weken vrij te roosteren. Het is echter nog niet duidelijk welke impact dergelijke initiatieven hebben. "Maar je ziet dat het wordt gewaardeerd", zegt Dabekaussen.
Het is belangrijk om bij de werkomstandigheden rekening te houden met de wensen van jonge artsen, vindt ook Joldersma van het Capaciteitsorgaan. Maar dat is volgens haar niet eenvoudig. "Als artsen minder uren gaan werken, dan voeden we alleen maar het tekort. Dus: moet het in minder uren? Of kunnen we de oplossing zoeken in meer flexibiliteit en autonomie in het werk?"
