Column & Opinie

Kinderen met een vape-verslaving

Danka Stuijver  

Huisarts en schrijver.

Via slimme marketing, een mooi design en zoete smaakjes (officieel verboden, maar nog steeds makkelijk te krijgen) worden jongeren verleid om te vapen. Met resultaat: onderzoek van het Trimbos-instituut laat zien dat een kwart van de kinderen tussen 12 en 16 jaar minstens één keer heeft gevaped.

De gevolgen zijn groot: concentratieproblemen, somberheid en mogelijk zelfs blijvende hersenschade. Een kinderarts vertelde over een puber die tijdens een hoestbui de toiletpot vol bloed hoestte. Een ander kind kreeg een klaplong. Een meisje met astma belandde aan de hart-longmachine. Ze overleefde het ternauwernood.

Daarbij is het extreem verslavend. Een wegwerpvape met zo'n vijftienduizend puffs bevat evenveel nicotine als 13 tot 20 pakjes sigaretten. Die rookt een jonge tiener in gemiddeld één tot drie weken op, waarna hij of zij vrijwel zeker verslaafd is.

Advance care planning: een vergeten recht

Xavier Brenez

Directeur-generaal bij de Onafhankelijke Ziekenfondsen. 

België erkende het belang van advance care planning (ACP) eind 2022 met een specifieke terugbetaling voor huisartsen die zulke gesprekken voeren. Een verstandige beleidskeuze. Uit analyses blijkt dat de regeling voorlopig weinig wordt gebruikt.

In drie jaar tijd werd ze bij de leden van de Onafhankelijke Ziekenfondsen (met Helan in Vlaanderen) minder dan 2.000 keer geattesteerd. Ter vergelijking: het palliatief forfait, bedoeld voor patiënten met een kortere levensverwachting, werd in dezelfde periode meer dan 10.000 keer aangevraagd. Nochtans is de doelgroep voor een ACP-gesprek ruimer.

​De systematische onderbenutting van ACP is geen kwestie van onwil. Niet bij patiënten en niet bij zorgverleners. Ze wijst op een kloof tussen wat we in theorie belangrijk vinden en wat we daadwerkelijk doen. Iedereen hecht belang aan waardige zorg, alleen maken we er in de praktijk zelden tijd voor.

Langer (gezond) werken?

Wim Van Hooste

Preventieadviseur-arbeidsarts.

Hoewel de levensverwachting stijgt, betekent dit niet per definitie dat er ook een langere gezonde levensduur (HWLE) is. 

Hoogopgeleide werknemers hebben doorgaans wel een hogere levensverwachting én langere HWLE. Veel mensen ervaren echter een verslechtering van hun gezondheid in de jaren voorafgaand aan hun pensionering. Daarenboven verlaten veel Belgische werknemers de arbeidsmarkt vóór de pensioenleeftijd. Met name zwaar fysiek werk leidt tot diverse exit-routes.

België heeft geen officiële lijst van zware beroepen. Beroepen en sectoren met nacht- en ploegenarbeid, de gevaarlijke jobs, met mentale belasting, met extreme stress of zwaar fysiek werk kunnen (soms) vroeger stoppen met werken. Men gaat ervan uit dat zware beroepen vaker voorkomen in laaggeschoolde en dus laagbetaalde functies. Maar dit is niet steeds het geval.

Sterkere interventies in de werkplaats, met name voor de ouder wordende werknemers met hoge beroepseisen, aanpassingen voor personen met chronische ziektes, en de toevoeging van HWLE aan de statistieken over werk en ouder worden, zijn onontbeerlijk (Ma et al., 2026).