Euromelanoma wil online 'bullshit' over huidkanker bestrijden
Jongeren worden vandaag overspoeld met foutieve informatie over zonbescherming op sociale media. Met een gerichte campagne die jongeren direct aanspreekt, wil Euromelanoma daartegen ingaan.
De incidentie van huidkanker stijgt in een alarmerend tempo, vertelt dermatoloog dr. Thomas Maselis, Belgisch voorzitter van Euromelanoma, een netwerk van Europese dermatologen in 33 landen, op de voorstelling van de campagne.
Jaarlijks worden in België meer dan 50.000 nieuwe gevallen van huidkanker vastgesteld – vijf keer meer dan 20 jaar geleden. Vooral basaalcelcarcinomen en spinocellulaire carcinomen nemen sterk toe, terwijl het aantal melanomen – de gevaarlijkste vorm – in twintig jaar meer dan verdubbeld is. Bijna één op de vijf Belgen krijgt vóór de leeftijd van 75 jaar te maken met huidkanker.
De toename is het gevolg van langdurige en herhaalde blootstelling aan uv-straling, als gevolg van de opkomst van massatoerisme naar zuiderse landen en het schoonheidsideaal van een gebronsde huid. Wat ook meespeelt is dat zonnebanken lange tijd als onschadelijk werden beschouwd; vandaag is geweten dat UVA-stralen even kankerverwekkend zijn als UVB-stralen.
72% van jongeren is voorbije jaar verbrand
Belgen beschermen zich nog steeds onvoldoende tegen de zon, blijkt uit de tweejaarlijkse UV-monitor van Stichting tegen Kanker. 73% van de Belgen zegt goed geïnformeerd te zijn over beschermingsmaatregelen tegen de zon, maar niettemin zegt 56% van de Belgen aan de afgelopen 12 maanden een vorm van verbranding te hebben gehad. Bij 12% was dat zelfs een zware zonnebrand.
De resultaten bij jongeren (16–24 jaar) zijn bijzonder zorgwekkend, zegt Brecht Gunst van Stichting tegen Kanker. “Slechts 1 op 2 jongeren geeft aan zich te beschermen tegen de zon. Maar liefst 72% zegt in het voorbije jaar verbrand te zijn geweest.
Zwaar verbranden met rillingen, blaren, koorts blijft een probleem bij deze leeftijdscategorie, zonder verbetering ten opzichte van eerdere metingen. 15% van de jongeren tussen 16-24 jaar geeft aan een zonnebank te gebruiken.
Bij jongeren leven ook hardnekkige misvattingen over de gevaren van de zon. Bijna de helft (49%) gelooft dat een bruine huid beschermt tegen zonnebrand. 40% zou liever zonnebrand oplopen dan zonder kleur terug te keren van vakantie. Ruim de helft (53%) acht het onwaarschijnlijk dat ze zelf ooit aan huidkanker zullen lijden.
Online misinformatie
Een groot deel van die misvattingen is terug te voeren op sociale media, waar influencers van alle slag – niet gehinderd door enige kennis van zaken – misinformatie verspreiden, zoals dat zonnecrème kankerverwekkend is, of dat zonnebrand normaal is. Trends zoals zichtbare ‘tanlines’ en het verheerlijken van een diepdonkere huid dragen bij tot onverantwoorde blootstelling.
De algoritmes van platforms zoals TikTok en Instagram zorgen ervoor dat gebruikers dergelijke content steeds opnieuw te zien krijgen als ze er een keer op klikken. En informatie wordt geloofwaardiger naarmate ze vaker wordt herhaald, zelfs als ze onjuist is.
“We merken steeds vaker de impact van online misinformatie op het gedrag van patiënten”, zegt dr. Karlijn Clarysse, dermatoloog en zelf content creator. “Onze consultaties starten steeds vaker met het rechtzetten van foutieve overtuigingen die via sociale media zijn ontstaan.”
Van bullshit naar betrouwbare info
Klassieke preventiestrategieën, die focussen op angst of technische uitleg, zijn bij jongeren minder effectief, zegt psycholoog Julien Tiete (ULB). “Om impact te hebben, moeten boodschappen aansluiten bij de leefwereld van jongeren en gebracht worden door mensen met wie ze zich identificeren.” Positief gedrag belonen - op sociale media gebeurt dat met likes en comments - werkt bij jongeren altijd beter dan slecht gedrag afkeuren of straffen, zegt Tiete.
Euromelanoma zet zijn campagne voor 2026 daarom volop in op de content die jongeren dagelijks zien, met korte en duidelijke factchecks die inspelen op populaire misvattingen. Centraal in de campagne staat het concept ‘Bullshit’, waarbij foutieve claims expliciet benoemd en ontkracht worden.
“Het doel blijft hetzelfde als altijd. Zoveel mogelijk mensen bereiken met correcte informatie, zodat ze zich beter beschermen tegen de zon en huidkanker vroegtijdig herkennen. Maar vandaag moeten we dat verhaal ook online winnen”, besluit dr. Maselis.
