Een onbevooroordeelde aanpak met AI
Naar een gepersonaliseerde behandeling voor Parkinson
Onderzoekers van VIB en KU Leuven hebben aangetoond dat de ziekte van Parkinson kan worden onderverdeeld in verschillende subtypes. Dat helpt verklaren waarom één en dezelfde behandeling niet bij alle patiënten werkt. Het is een belangrijke stap richting meer gepersonaliseerde therapieën. De resultaten verschenen recent in Nature Communications.
De ziekte van Parkinson wordt veroorzaakt door mutaties in verschillende genen. Daardoor liggen er uiteenlopende biologische mechanismen aan de basis. Die complexiteit maakt het moeilijk om doeltreffende behandelingen te ontwikkelen: een therapie die op één mechanisme werkt, helpt niet noodzakelijk bij alle patiënten.
De nieuwe studie laat zien dat deze genetisch verschillende vormen van Parkinson kunnen worden ingedeeld in twee grote groepen en vijf duidelijk moleculaire subtypes.
Onbevooroordeelde aanpak
In plaats van te vertrekken van bestaande hypotheses over hoe genetische mutaties de ziekte beïnvloeden, kozen de onderzoekers voor een andere aanpak. Ze bestudeerden fruitvliegmodellen met mutaties in Parkinson-gerelateerde genen en volgden hun gedrag over langere tijd. Vervolgens gebruikten ze geavanceerde computeranalyses en machine learning om patronen te ontdekken.
“We zijn gestart zonder aannames over het effect van specifieke mutaties,” zegt dr. Natalie Kaempf, eerste auteur van de studie. “We observeerden gewoon hoe dieren met mutaties in 24 verschillende genen zich gedroegen doorheen de tijd.”
Zo konden de onderzoekers natuurlijke groepen binnen de ziekte identificeren die met traditionele methoden verborgen zouden blijven.
Naar gepersonaliseerde behandelingen
"We ontdekten twee brede subgroepen die verder kunnen worden opgedeeld in vijf kleinere groepen van parkinsonisme,” zegt prof. Patrik Verstreken (VIB-KU Leuven Centrum voor Neurowetenschappen).
“Nu we weten dat er verschillende types van Parkinson bestaan, kunnen we gerichter te werk gaan,” zegt Verstreken. “Binnen elke subgroep kunnen we op zoek gaan naar specifieke biomerkers en behandelingen ontwikkelen die precies op die groep zijn afgestemd.”
In diermodellen slaagden de onderzoekers er al in om Parkinson-achtige symptomen te verhelpen door stoffen te testen in specifieke subgroepen. Daarbij bleek ook dat verschillende subgroepen anders reageren op verschillende behandelingen.
“Een stof die werkte voor subgroep A, had geen effect in subgroep B,” legt Verstreken uit. “Dat toont dat je echt geneesmiddelen kunt ontwikkelen die specifiek werken voor één bepaalde subgroep.”
Ook andere ziekten die veroorzaakt worden door meerdere genen of omgevingsfactoren zouden op een gelijkaardige manier kunnen worden ingedeeld.
Behavioral screening defines the molecular Parkinsonism-related subgroups in Drosophila. Kaempf, et al. Nature Communications, 2026. DOI: 10.1038/ s41467-026-70303-8
