EU wil tekorten aan essentiële geneesmiddelen aanpakken
Onderhandelaars van het Europees Parlement en de lidstaten zijn het in de nacht van maandag op dinsdag eens geraakt over regels die de beschikbaarheid van antibiotica, insuline en andere kritieke geneesmiddelen in de Europese Unie moeten waarborgen.
In de EU zijn de voorbije jaren verscheidene lidstaten geconfronteerd geweest met grote tekorten aan geneesmiddelen en werkzame stoffen. De coronapandemie en het gespannen geopolitieke klimaat hebben kwetsbaarheden in de toeleveringsketens aan het licht gebracht, en nog eens benadrukt dat de EU erg afhankelijk is van derde landen zoals China.
De zogenaamde Critical Medicines Act moet het tij keren. De nieuwe verordening legt onder meer vast hoe de lidstaten bij de opmaak van openbare aanbestedingen voor kritieke medicijnen waarvan de levering erg afhankelijk is van derde landen de productie op Europees grondgebied kunnen stimuleren.
Farmaceutische productiebasis te versterken
"We geven een duidelijk signaal dat Europa vastbesloten is zijn farmaceutische productiebasis te versterken. Bedrijven die geneesmiddelen in Europa produceren, zullen bij aanbestedingsprocedures voorrang krijgen", stelt de Kroaat Tomislav Sokol, één van de onderhandelaars van het Parlement, in een persbericht.
Om de Europese productiecapaciteit te versterken, voorziet de verordening ook in snellere goedkeuringsprocedures en makkelijkere toegang tot financiering voor zogenaamde strategische projecten. Bedrijven die overheidssteun genieten, moeten voorrang geven aan leveringen aan de Europese markt.
Net als bij de aankoop van coronavaccins tijdens de pandemie zullen de lidstaten ook samen de markt kunnen opgaan om kritieke medicijnen aan te schaffen. De Europese Commissie zal zo'n aanbestedingen op touw kunnen zetten van zodra minstens vijf lidstaten erom vragen.
Het Europees Parlement had ook aangedrongen op een verplicht solidariteitsmechanisme bij acute tekorten aan medicijnen, maar dat hebben de lidstaten niet weerhouden. Wel raakten ze het eens om de transparantie binnen het bestaande vrijwillige solidariteitsmechanisme te versterken. Er komen ook adviezen aan de lidstaten om herverdeling te vergemakkelijken.
Vandenbroucke noemt akkoord 'essentieel'
De Commissie definieert kritieke geneesmiddelen als geneesmiddelen waarvoor weinig of geen alternatieven bestaan en waarvan een tekort ernstige gevolgen kan hebben voor patiënten. Tot deze categorie behoren onder meer antibiotica, geneesmiddelen tegen kanker en medicijnen voor hart- en vaatziekten. Zowel het Europees Parlement als de lidstaten moeten het akkoord nog bekrachtigen.
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke noemt het akkoord "essentieel". Voor ons land is het fundamenteel dat de lidstaten voortaan transparant moeten zijn over hun strategische voorraden, aangezien "een Europese gezondheidsunie staat of valt met die solidariteit".
België had gepleit voor een bindende bepaling die producenten verplicht om eerst de normale leveringen aan de lidstaten af te werken vooraleer bestellingen voor strategische voorraden aan te vullen, maar onder druk van onder meer Duitsland en Frankrijk is die vraag gesneuveld, aldus de Vooruit-minister.
Hij herinnert ook aan de Belgische oproep uit 2023, die werd gesteund door 23 EU-landen, voor een solidariteitsmechanisme, een betere mapping van waar de kritieke geneesmiddelen en hun werkzame bestanddelen worden geproduceerd en een Critical Medicines Act. Daarnaast werd onder het Belgische voorzitterschap van de EU-Raad een Critical Medicines Alliance opgericht die aanbevelingen maakt om de productie van essentiële medicijnen in Europa te verstevigen.
Vandenbroucke hamert er nog op dat "het niet volstaat dat Europa de juiste diagnose stelt, maar die ook moet financieren", verwijzend naar landen als China en de VS die investeren in eigen productiecapaciteit. De echte test ligt volgens hem in de onderhandelingen voor de volgende meerjarenbegroting vanaf 2028, die in de zomer echt van start zullen gaan onder de lidstaten.
