Beroepsgebonden contacturticaria: Preventie is cruciaal
De jaarlijkse incidentie van beroepsgebonden contacturticaria wordt onderschat en ondergerapporteerd. Preventie is cruciaal.
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
Contacturticaria (CU) op de werkplek is een acute huidreactie die ontstaat na direct contact met een allergeen of irriterende stof (Bizjak-Suran et al., Curr Opin Allergy Clin Immunol, 2026). De reactie wordt gekenmerkt door snel optredende roodheid, jeuk en zwelling, vaak binnen enkele minuten tot een uur na de blootstelling. Het onderscheidt zich van contacteczeem door de snelheid van optreden. Soms treden er systemische klachten op zoals benauwdheid, duizeligheid of misselijkheid.
In een beroepscontext kan het zowel hinderlijk als potentieel gevaarlijk zijn. CU wordt overschaduwd door het allergisch contacteczeem. CU wordt zelden buiten de beroepssfeer aangetroffen en bemoeilijkt het uitoefenen van een job (Personen et al., Contact Derm, 2020)
De jaarlijkse incidentie van beroepsgebonden CU wordt geschat op 0,3-6,2 gevallen per 100.000 werknemers, maar wordt onderschat en ondergerapporteerd. In Finland is 11% van alle beroepsgebonden huidziektes het CU syndroom (Personen et al., 2020).
Er zijn twee hoofdtypen van contacturticaria. Enerzijds het niet-immunologische type, dat een directe irritatie van de huid is (géén allergie). Anderzijds is er het immunologisch, IgE type 1-gemedieerde type, waarbij pruritus meer uitgesproken is en met risico op anafylaxie en astma. Daarnaast is er protein contact dermatitis (PCD), het eczeembeeld van CU syndroom.
Contacturticaria komt opvallend vaker voor in bepaalde beroepen, waaronder de kappersbranche, de gezondheidszorg, slagerijen en slachthuizen, de visverwerkende industrie, bakkerijen, laboratoria, tuinaanleg en landbouw. Prevalentie bij Europese gezondheidswerkers is 5 tot 10%, bij de algemene bevolking 2 tot 3% (Gimenez-Arnau & Maibach, Immunol Allergy Clin North Am, 2021).
In de gezondheidszorg zijn de CU-gerelateerde agentia: natural rubber latex (NRL), antiseptica (chloorhexidine), desinfectantia (chloramine-T), ethylalcohol en antibiotica. CU door NRL blijft relevant ondanks het gebruik van synthetische handschoenen. Polypropyleen in FFP2-maskers is een nieuwe trigger (Bizjak-Suran et al., 2026).
Andere bekende contacturticariële producten zijn onder meer vlees, zeevoedsel, vruchten, groenten, bloemen, medicatie, conserveermiddelen en geur- en smaakstoffen.
Het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) publiceerde in 2026 de Registratierichtlijn F004 voor Werkgebonden contacturticaria. Het bijhorende achtergronddocument zorgt voor voldoende inzicht in het zes-stappenplan: diagnose, vaststellen van de relatie met werk, vaststelling van de blootstelling en de individuele gevoeligheid, verklaringen buiten het werk, afwegen en melden, en interventie en preventie. Voor het stellen van de diagnose is een grondige beroepsanamnese noodzakelijk.
Bij Fedris, het Belgische Federaal Agentschap voor Beroepsrisico’s, bestaat er een versnelde procedure voor een vroege en kwaliteitsvolle diagnose bij huidklachten. Fedris zet dus in op contactdermatosen (irritatief en allergisch contacteczeem), maar ook contacturticaria wordt vermeld. Daarna wordt urticaria dan weer niet meer vermeld.
Preventie is cruciaal. Technische en organisatorische maatregelen met afdoende persoonlijke bescherming zijn cruciaal voor een aantal beroepen en sectoren.
