Meer dan 490 experts waarschuwen: gezondheidszorg zakt weg op EU-politieke agenda
Meer dan 490 zorgexperts, onderzoekers, academici en patiëntenvertegenwoordigers uit uiteenlopende medische domeinen in Europa, waarschuwen dat gezondheidszorg steeds verder naar de achtergrond verschuift op de Europese politieke agenda. De ondertekenaars uiten hun zorgen over het ontbreken van een aparte, structurele financieringslijn voor gezondheid in de komende langetermijnbegroting van de Europese Unie. Zonder gerichte middelen, stellen zij, kan de ambitie van een Europese gezondheidsunie niet worden gerealiseerd.
Eerder dit jaar werd door de leden van de begrotingscommissie van het Europees Parlement voorgesteld om 10,5 miljard euro te reserveren voor het EU4Health-programma, dat is opgenomen in het meerjarig financieel kader (de Europese langetermijnbegroting die in 2028 wordt vernieuwd).
Met dat budget wil de Europese Unie onder meer de samenwerking tussen EU-lidstaten en gezondheidsorganisaties versterken, investeren in digitale gezondheidsoplossingen en de capaciteit voor vaccinatie en crisisrespons verder uitbouwen. Maar dat bedrag ligt vooralsnog niet vast, en moet nog worden onderhandeld en goedgekeurd door de Europese Commissie en de lidstaten (Raad van de EU).
In een gezamenlijke brief aan onder meer de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en alle Europese leiders roept de coalitie daarom op om tijdens de aankomende onderhandelingen gezondheid expliciet te erkennen als strategische prioriteit. De ondertekenaars pleiten daarbij voor een afzonderlijk en afgeschermd budget binnen het meerjarig financieel kader. Daarnaast vragen ze om een duidelijk afgebakend gezondheidsluik binnen het Horizon Europe-programma**, zodat gezondheidsonderzoek en innovatie structureel en voldoende gefinancierd blijven.
“Gezondheid is een investering, geen kostenpost”
“De Europese gezondheidsunie* kan niet bestaan zonder betekenisvolle en beschermde investeringen in gezondheid. De volgende EU-begroting moet de politieke belofte weerspiegelen om de gezondheid van burgers centraal te stellen voor de toekomst van Europa,” zegt Marzia Zambon, uitvoerend directeur van Europa Donna en een van de ondertekenaars van de brief aan nieuwsmedium Vital Signs.
De ondertekenaars benadrukken tevens dat gezondheid niet louter als uitgave moet worden gezien, maar als een investering in de veerkracht, productiviteit en sociale samenhang van Europa. "Bewijs uit het Horizon Europe-programma laat zien dat iedere euro die geïnvesteerd wordt in gezondheidsonderzoek, later het tienvoudige kan opleveren. Tegelijkertijd geeft Europa jaarlijks ongeveer €1,7 biljoen uit aan gezondheidszorg, goed voor circa 10% van het bbp. Die uitgaven zullen naar verwachting verder stijgen als er niet sterker wordt ingezet op preventie, vroege diagnose en efficiëntere zorgsystemen."
Cruciale fase
De oproep komt op een moment waarop de onderhandelingen over het volgende meerjarig financieel kader (2028-2034) in een beslissende fase komen. De ondertekenaars van de brief benadrukken dat Europa voor een duidelijke keuze staat: nu investeren in preventie, zorgsystemen en de gezondheid van burgers, of later geconfronteerd worden met de sociale en economische gevolgen van onderinvestering.
Het zwaartepunt van de onderhandelingen ligt momenteel bij de afzonderlijke Europese lidstaten. Die zullen zich de komende maanden over het financieel kader buigen. Hoewel sommige regeringen al hun steun hebben uitgesproken voor extra investeringen in gezondheid, verwachten de initiatiefnemers dat er in de komende maanden nog een brede politieke mobilisatie nodig zal zijn om gezondheid stevig te verankeren in de EU-begroting.
De ondertekenaars van de brief besluiten: "Het meerjarig financieel kader is meer dan een begrotingsinstrument: het is een uitdrukking van politieke prioriteiten."
*De Europese gezondheidsunie is geen aparte instelling, maar een beleidskader dat onder meer inzet op crisisvoorbereiding, gezamenlijke inkoop van medicijnen en versterking van Europese agentschappen zoals het ECDC en de EMA. Het wordt ondersteund met aanzienlijke financiering uit het EU4Health-programma.
**Horizon Europe is het belangrijkste onderzoeks- en innovatieprogramma van de Europese Unie. Het financiert wetenschappelijk onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatieprojecten in alle EU-lidstaten, plus enkele geassocieerde landen.