Voorstel van Vlaamse N-VA-parlementsleden
Conceptnota laagdrempelige residentiële respijtzorg in Vlaanderen
Vlaams Parlementsleden Freya Perdaens c.s. (N-VA) hebben bij het Vlaams Parlement een ‘Conceptnota voor nieuwe regelgeving over een structureel kader voor laagdrempelige residentiële respijtzorg in Vlaanderen’ ingediend.
Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven
Met deze conceptnota voor nieuwe regelgeving willen de indieners een kader aanreiken om de respijtzorg meer te stroomlijnen, waarbij laagdrempelige en kleinschalige initiatieven zoals de zorghuizen een langetermijnvisie kunnen uittekenen en hun maatschappelijke waarde ten volle kunnen benutten, met zo weinig mogelijk regeldruk of administratieve lasten.
Nood aan respijtzorg
Veel Vlamingen hebben te maken met een levensbedreigende aandoening zoals kanker. Ze krijgen er zelf mee te maken of kennen minstens iemand die door dat moeilijke proces moet. Dat laat diepe sporen na, niet alleen op lichamelijk vlak, maar zeker ook op psychisch, sociaal en emotioneel vlak.
De behandeling is vaak zwaar en langdurig: chemotherapie, bestralingen, chirurgie in een eerste fase, een periode van herstel en heroriëntatie in een latere fase. Daarbij komt nog de terugkeer naar het dagelijkse leven na intensieve medische zorg of de terugkeer van dat leven naar medische zorg.
Vermoeidheid, angst voor terugval en de zoektocht naar een nieuw evenwicht, het zijn allemaal zaken die tijd, aandacht en energie vragen, ook van de naasten en mantelzorgers.
Respijtzorg
Respijtzorg wordt volgens het Woonzorgdecreet van 15 februari 2019 gedefinieerd als een tijdelijke overname van de zorg voor de gebruiker met als doel de mantelzorger te ontlasten.
Daarvoor worden in het decreet enkele aanbodsvormen erkend, zoals de diensten voor gastopvang, de centra voor dagverzorging en de centra voor kortverblijf. Bij de centra voor kortverblijf zijn er drie types:
- type 1 richt zich vooral op ouderen met een zorg- en ondersteuningsbehoefte;
- type 2 richt zich op andere specifieke doelgroepen vanaf de leeftijd van 18 jaar;
- type 3 richt zich op ernstig zieke kinderen en jongeren tot en met de leeftijd van 21 jaar.
Zorghuizen
Omdat niet elke zorg- en ondersteuningsvraag zomaar in een hokje kan worden geplaatst, ontstonden in Vlaanderen ook twee zorghuizen. Het zijn laagdrempelige initiatieven, vaak in een groene omgeving, waar patiënten met een levensbedreigende aandoening even tot rust kunnen komen. Maar ook in de revalidatiesector, de palliatieve zorg en de multidisciplinaire begeleidingsequipes is respijtzorg zichtbaar.
Het is een thema dat niet zomaar vast te pinnen is op één soort aanbod of vraag. Het gaat om een wisselwerking en combinatie tussen verschillende kanalen.
De conceptnota
Eerst wordt een overzicht gegeven van het huidige, versnipperde aanbod. Van daaruit wordt de werking van de zorghuizen toegelicht als basiskader van de toekomstige respijtzorg. Ten slotte worden lopende onderzoeken en beleidskaders in rekening gebracht om te komen tot aanbevelingen.
Die aanbevelingen zijn vooral gericht op de Vlaamse beleidscontext, maar de indieners zijn zich ervan bewust dat de bevoegdheid van verschillende actoren wordt geregeld door federale wetgeving en financieringskaders.
In 2016 werd de wettelijke definitie van palliatieve zorg aangepast, waardoor iedereen in een gevorderd of terminaal stadium van een ernstige, progressieve en levensbedreigende ziekte ervoor in aanmerking komt, los van de levensverwachting. Het gevolg daarvan is dat er een sterke toename kan worden verwacht van het aantal mensen dat waarschijnlijk een beroep op die zorg zal doen.
Een zorgzaam Vlaanderen richt zich niet alleen tot wie zorg en ondersteuning ontvangt, maar ook tot wie die zorg en ondersteuning achter de schermen en vrijwillig aanbiedt, zeggen de indieners. Hun conceptnota wil uit blijk van waardering en erkenning een antwoord bieden aan die groep voor hun maatschappelijke betekenis. Met de vergrijzing, verzilvering en noodzaak aan professionele zorgverleners wordt samenwerking en geïntegreerde zorg alleen maar belangrijker.