Open Monumentendag in het spoor van geneeskunde
Van dokter Paul Janssen tot het apotheekmuseum
Op zondag 13 september 2026 vindt de 38e editie van Open Monumentendag plaats. Artsenkrant selecteerde voor u enkele locaties die een band hebben met geneeskunde.
Onder de noemer "in goede handen" focust Open Monumentendag dit jaar op de mensen en praktijken die zorgen dat onze monumenten blijven bestaan. Dit jaar openen 904 locaties hun deuren. We selecteerden de locaties met een geneeskundige achtergrond.
100 jaar dokter Paul Janssen (Turnhout)
Op 12 september wordt de 100ste verjaardag van de geboorte van dokter Paul Janssen gevierd, de grondlegger van Janssen Pharmaceutica.
Hij ontwikkelde samen met zijn onderzoeksteam bijna 100 nieuwe geneesmiddelen waaronder bekende medicijnen als Imodium, Motilium en Daktarin. Vijf van zijn medicijnen staan op de lijst van essentiële geneesmiddelen van de WHO.
Het Meduceum in Turnhout vertelt zijn levensverhaal en combineert dit met de rijke geschiedenis van de ziekenzorg in Turnhout. Het Meduceum is gevestigd in een gebouw van de Sint-Victorschool. Momenteel zijn er verbouwingswerken bezig aan de school, die het wat moeilijk maken om het museum te betreden. Het is daardoor enkel te bezoeken na reservatie en onder begeleiding van een gids.
Tijdens Open Monumentendag heeft Meduceum echter een stand op de Cultuurmarkt, aan het Kasteel van de Hertogen van Brabant en in de Begijnenstraat.
In het spoor van dr. Paul Janssen
Een fietsroute van 25 km over het leven en werk van de bekende geneesmiddelenpionier start en eindigt bij het Meduceum (Kasteelplein 20, 2300 Turnhout). Tijdens deze tocht fiets je door zijn geschiedenis en verken je de locaties die zijn leven en grensverleggende carrière hebben getekend. De route is niet bewegwijzerd maar staat uitgestippeld in de begeleidende brochure.
Huis Proot (Koekelare)
De voormalige dokterswoning ‘Huis Proot’ werd volledig gerestaureerd. Je kunt er ontdekken hoe een 19de-eeuwse huisarts te werk ging, maar ook de geschiedenis van de milieubeweging van Koekelare, het toneelleven in Koekelare en marktliederen. Ook regionale renners Johan Museeuw, Freddy Maertens en Michel Pollentier komen er aan bod.
Erasmusziekenhuis (Borgerhout)
Tijdens Open Monumentendag is iedereen welkom in de voormalige palliatieve afdeling van het Sint‑Erasmusziekenhuis in Borgerhout. De rest van het ziekenhuis kan je te bezoeken via een gegidste rondleiding om 11, 14 en 16 uur (enkel na inschrijving).
Op de Erasmussite brengt vzw Gitschotelbuurschap, de heemkundige kring van Borgerhout, het 19de-eeuwse café In Den Boer terug tot leven. Aan de oorspronkelijke cafétoog kan je nippen van jenever of appelsap, terwijl de vrijwilligers vertellen hoe zij zorg dragen voor lokaal erfgoed.
Hertogensite (Leuven)
De historische ziekenhuissite in het hart van Leuven krijgt een nieuwe toekomst. Waar generaties Leuvenaars geboren en verzorgd werden, verrijst een stadswijk met woningen, studentenkamers, welzijnsdiensten en natuur. Tijdens Open Monumentendag zijn er gratis rondleidingen op de Hertogensite (inschrijven verplicht).
Een opvallend gebouw is het Instituut Maisin. Het werd in 1927 gebouwd als een van de eerste ziekenhuizen ter wereld dat zich specialiseerde in kankeronderzoek.
Op de hoek van de Hertogensite, tegenover de Kruidtuin, bevindt zich het Anatomisch Amfitheater uit 1774. Je kan het gebouw de hele dag door vrij bezoeken. Een expo over de bouwmeester ervan, Jacobus Anthonius Hustin, leert je deze veelzijdige Leuvenaar kennen die de stad in de 18de eeuw mee vorm gaf. Rondleidingen tonen hoe studenten hier les kregen rond de snijtafel en hoe de medische campus zich in deze buurt ontwikkelde.
In het 19e-eeuwse Anatomisch Theater (1877) en het voormalige Pathologisch Instituut in de Minderbroedersstraat opent in december 2026 het Vesalius Museum over medische geschiedenis. Tijdens Open Monumentendag kan je al een exclusieve preview van het nieuwe museum meemaken (reserveren verplicht).
Apotheekmuseum Maaseik
Het Apotheekmuseum is gevestigd in de oudste bewaarde apotheek van het land.
Meester-apotheker Thomas Botti (1778–1823) bereidt geneesmiddelen volgens de gebruiken van zijn tijd, terwijl zijn klanten de apotheek vullen met verhalen, vragen en remedies.
Een levende historische beleving in het originele interieur waar Botti ooit zelf werkte.
Wandel vrij binnen, stel je vragen en laat je onderdompelen in het dagelijkse leven van een 19e-eeuwse apotheek.
Museum Gasthuisapotheek Diest
Dat deze historische apotheek bewaard bleef, is te danken aan een enthousiaste groep vrijwilligers die de apotheek tijdens Open Monumentendag 2019 opnieuw inrichtten en tot leven wekten. Tijdens Open Monumentendag vertelt de werkgroep het verhaal van de apotheek en haar rijke geschiedenis.
Daarnaast krijgen bezoekers uitzonderlijk toegang tot het gebouwtje van het voormalige labo van de apotheek, gelegen in het gedeelte van het Vredegerecht, dat uitzonderlijk de deuren opent.