Vlaamse coalitiepartners willen maatregelen tegen capaciteitsproblemen jeugdinstellingen

De instroom, doorstroom en uitstroom in de Vlaamse gesloten jeugdinstellingen moet beter, vinden Toon Vandeurzen (CD&V), Eva Ryde (N-VA) en Tina Van Havere (Vooruit). In een resolutie schuiven de Vlaamse parlementsleden en coalitiepartners daarom een reeks maatregelen naar voren om de capaciteitsproblemen aan te pakken.

Jongeren die criminele feiten hebben gepleegd en dus naar en gesloten instelling worden gestuurd, geraken er soms niet in door plaatsgebrek. "Dan loopt het drie keer mis", hekelt initiatiefnemer Vandeurzen. "De samenleving is niet beschermd, de begeleiding van de jongere start niet op en het vonnis blijft een dode letter, wat een gevoel van straffeloosheid geeft."

'Vermoffing'

Om dit aan te pakken willen de parlementsleden de cijfers onder de loep nemen. In de eerste plaats vragen ze om de zogenaamde 'vermoffing' aan te pakken, waarbij jongeren die in principe nood hebben aan een reguliere jeugdhulpvoorziening, bijvoorbeeld vanwege een verontrustende thuissituatie, aan de hand van een licht delict geplaatst worden in een gesloten instelling.

"We moeten zicht krijgen op wie er als slachtoffer tussen daders zit", zegt Ryde. "Bovendien moeten geplaatste jongeren ook sneller de juiste begeleiding krijgen. Een opsluiting mag geen verloren periode zijn voor die jongeren."

Daarnaast loopt ook de doorstroom vanuit de gesloten jeugdinstelling De Grubbe stroef. Bij elke plaatsing van een jongere wordt daar bekeken wat die nodig heeft. In het geval van langdurige opsluiting, is er regelmatig geen plek in de gemeenschapsinstellingen. In 2025 konden 73 jongeren niet doorstromen. 

Ook tijdens het verblijf in een gemeenschapsinstelling moet er ruimte zijn voor zorg op maat, vinden Vandeurzen, Ryde en Van Havere. "Zeker voor jongeren met een complexe zorgvraag moeten we bekijken hoe het zorgtraject al tijdens het verblijf kan starten", zegt Van Havere. School en lopende therapie moeten zo veel mogelijk doorlopen tijdens een plaatsing, klinkt het.

Uitstroom verloopt stroef

Ook de uitstroom moet vlotter verlopen: jongeren die van de jeugdrechter naar buiten mogen, blijven toch zitten omdat de nazorg niet op tijd klaarstaat. Soms duurt een verblijf op die manier 4,5 maanden langer. "Die jongeren bezetten een bed dat een ander nodig heeft én hun tweede kans wordt uitgesteld", klinkt het. Het bestaande registratiesysteem moet daarom volgens de indieners ook inzetten op de uitstroom uit de gemeenschapsinstellingen.

In een reactie nuanceert het Vlaams Welzijnsverbond dat een vrije plaats op papier niet altijd betekent dat er passende hulp voor de jongere is. "Een plaats die in het zogenaamde capaciteitsbeheerssysteem vrij lijkt, is niet automatisch onmiddellijk beschikbaar voor een nieuwe opname. Registraties volgen de werkelijkheid niet altijd op de voet", klinkt het. "Na een onverwacht vertrek kan een nieuw begeleidingstraject niet altijd meteen starten. Ook kan het zijn dat een leefgroep tijdelijk moet sluiten na een agressie-incident, door overmacht of door personeelsuitval."

De koepelorganisatie van sociaal ondernemers in jeugdhulp is wel voorstander van een capaciteitsbeheerssysteem, maar met ruimte voor overleg over wat voor een concrete jongere mogelijk en nodig is. "Jongeren hebben recht op een passend en duurzaam hulpverleningstraject. Dat vraagt gedeelde verantwoordelijkheid én de voorwaarden om die hulp daadwerkelijk te kunnen bieden", klinkt het.