ITG en UAntwerpen betrokken bij WHO-onderzoek naar ebola-vaccins

Het Instituut voor Tropische Geneeskunde en de Universiteit Antwerpen ondersteunen het Congolese Institut National de Recherche Biomédicale bij de evaluatie van twee kandidaat-vaccins in de strijd tegen ebola. Dat laat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO weten).

De expertengroep van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) besliste deze week twee nieuwe kandidaat-vaccins tegen ebola toe te voegen aan de klinische Tumaini-studie, die momenteel loopt in de Democratische Republiek Congo (DRC). De aanbeveling van de experten houdt in dat voor het eerst vaccins die specifiek zijn ontwikkeld om bescherming te bieden tegen het Bundibugyovirus zullen worden geëvalueerd tijdens de uitbraak van de ziekte.

De twee kandidaat-vaccins zijn ChAdOx1 en mRNA-1469. Het eerste vaccin werd ontwikkeld door de Universiteit van Oxford in samenwerking met het Serum Institute of India, het tweede door Moderna. De Technical Advisory Group on Candidate Vaccines Prioritization gaf deze week de aanbeveling om beide vaccins verder klinisch te evalueren op basis van de beschikbare preklinische en vroege klinische gegevens. De twee ontwikkelaars van de vaccins werden hiervan begin deze week op de hoogte gebracht. Ze worden in de studie opgenomen zodra de nationale goedkeuringen zijn verkregen.

Ringvaccinatiestrategie

"Het feit dat deze vaccins klaar zijn om in klinische studies te worden onderzocht, getuigt van de kracht van wetenschap en samenwerking", verklaarde dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, directeur-generaal van de WHO. "Ik dank de wetenschappers, gezondheidswerkers en partners in de DRC en overal ter wereld die ons tot dit punt hebben gebracht, en in het bijzonder de mensen die aan de studie deelnemen. Hun deelname zal essentiële wetenschappelijke gegevens opleveren die levens kunnen helpen redden. Vaccins alleen zullen deze uitbraak niet beëindigen, maar ze zouden een krachtig nieuw instrument kunnen worden om de uitbraak onder controle te krijgen."

De vaccinstudie staat onder leiding van het Institut National de Recherche Biomédicale, zeg maar het nationale instituut voor volksgezondheid en biomedisch onderzoek van de DRC. Het krijgt hierbij ondersteuning van het Instituut voor Tropische Geneeskunde, de Universiteit Antwerpen, Artsen Zonder Grenzen en de Africa Centres for Disease Control and Prevention. De Tumaini-studie is opgezet om meerdere kandidaat-vaccins binnen één studie te testen, met behulp van een ringvaccinatiestrategie waarbij contacten van personen met een bevestigde infectie met het Bundibugyovirus worden geïncludeerd.

Resultaten in 2027

De studie bouwt voort op een aanpak die tien jaar geleden door de WHO en haar partners werd ontwikkeld tijdens de ebola-uitbraak in West-Afrika. Toen werd in een baanbrekende studie in Guinee de werkzaamheid van Ervebo tegen het ebolavirus, ook bekend als het Zaïre-ebolavirus, aangetoond. Ervebo is het eerste vaccin dat in de Tumaini-studie wordt geëvalueerd om nu de werkzaamheid tegen het Bundibugyovirus te beoordelen.

Er zijn al vier vaccinatieringen opgezet en verschillende andere worden voorbereid. Een ringvaccinatiestrategie kiest bij de uitbraak van een besmettelijke ziekte voor een gerichte aanpak, waarbij niet meteen hele bevolkingsgroepen massaal worden gevaccineerd, maar er een 'ring' wordt gelegd rond een bevestigd besmet persoon. Alle directe contacten van de patiënt, de contacten van de contacten en eventueel mensen in een specifieke geografische straal rond de besmettingshaard worden gevaccineerd.

Mogelijke behandelingen

Gelijktijdig met de Tumaini-studie loopt ook de in juli gestarte PARTNERS-studie die onderzoek doet naar mogelijke behandelingen. De studie onderzoekt momenteel of het monoklonale antilichaam MBP134, het antivirale middel remdesivir of een combinatie van beide de overleving kan verbeteren bij patiënten met een bevestigde infectie met het Bundibugyovirus. Daarnaast zal binnenkort maftivimab aan de studie worden toegevoegd om het gebruik ervan als mogelijke behandeling te evalueren. Er loopt ook een aanvullende studie naar postexpositieprofylaxe met obeldevisir.

De eerste resultaten van de behandelingsstudies worden binnen dit en enkele maanden verwacht, terwijl ook voor de resultaten van de vaccinstudie wordt gekeken naar begin 2027.