BD Barometer: België scoort sterk qua zorgpersoneel, zwak voor duurzaamheid
De Healthcare Resilience Barometer 2026 van medisch technologiebedrijf BD vergelijkt de veerkracht van de gezondheidszorg in 42 landen. België presteert boven het gemiddelde voor patiëntveiligheid, zorgpersoneel en efficiëntie. Milieuduurzaamheid en postoperatieve sepsis blijven zwakke punten.
Voor deze barometer bundelde BD evidence-based indicatoren voor 42 landen uit rapporten van de WHO, de OESO, Eurostat en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding, en uit peer-reviewed wetenschappelijke onderzoeken.
De indicatoren werden omgerekend naar scores op 100 en ingedeeld in vier grote domeinen: patiëntveiligheid, zorgpersoneel, milieuduurzaamheid en efficiëntie. België behaalt een totaalscore van 60,9 op 100, net iets beter dan in de vorige editie van de Healthcare Resilience Barometer (2024).
Patiëntveiligheid goed, met een zwakke plek bij sepsis
Voor patiëntveiligheid scoort België over het algemeen goed, bijvoorbeeld voor het terugdringen van sterfte door antimicrobiële resistentie. Daar staat een zwakke score voor postoperatieve sepsis.
De impact van dergelijke vermijdbare complicaties reikt verder dan de betrokken patiënt: ze verlengen de opnameduur en beperken daardoor de beschikbare capaciteit. “Zelfs kleine veiligheidsincidenten leiden al snel tot capaciteitsproblemen, omdat complicaties vaak betekenen dat een bed twee tot drie weken langer bezet blijft”, verduidelijkt prof. Dirk De Ridder, directeur Kwaliteit en hoofd van het Instituut voor Gezondheidsbeleid van UZ Leuven.
Zorgpersoneel staat onder druk
Zorgpersoneel is de sterkste Belgische dimensie. De beschikbaarheid van artsen en verpleegkundig personeel is hoog. Toch is niet alles goed nieuws: de score voor de beschikbaarheid van verpleegkundigen daalde merkelijk tegenover de vorige editie.
Het rapport benadrukt ook dat aantallen alleen onvoldoende zeggen over de inzetbaarheid van teams. De juiste competenties moeten op het juiste moment beschikbaar zijn.
“We beschikken over zeer goed opgeleide mensen, maar zien dat zij veel tijd besteden aan taken die wellicht niet direct waarde toevoegen. Administratieve processen kunnen door automatisering of standaardisatie met behulp van nieuwe technologieën worden gestroomlijnd, zodat deze medewerkers hun tijd echt kunnen richten op zaken die er werkelijk toe doen”, zegt Alexander Alonso, General Manager Benelux bij BD, bij de voorstelling van de barometer.
Duurzaamheid is de zwakste dimensie
Voor milieuduurzaamheid behaalt België slechts 23,3 op 100, ver onder het gemiddelde van 52 voor de 42 onderzochte landen. Drie indicatoren leveren lage scores op: de totale broeikasgasuitstoot van de zorg, het aandeel van de zorg in de nationale uitstoot, en de voetafdruk van de zorg per inwoner.
Die slechte scores vragen wel enige nuance. De hoge uitstoot hangt mede samen met ons goed toegankelijke en prestatiegebaseerde zorgsysteem dat veel diagnostiek en complexe behandelingen aanbiedt. “Als we morgen stoppen met zorg aanbieden, is het probleem van de uitstoot door het zorgsysteem opgelost”, zegt prof. Pascal Verdonck, voorzitter van de Raad van Bestuur van AZ Middelares (Gent) bij wijze van boutade.
“Het begint met duurzaam te bouwen: energiezuinige gebouwen met een beperkte oppervlakte”, vervolgt Verdonck. “Duurzaamheid moet ook een criterium zijn bij je aankoopbeleid. En je moet je medewerkers ook sensibiliseren. We hebben in AZ Middelares ooit met een post-itje op het OK-materiaal de prijs ervan geafficheerd – reken maar dat onze artsen plots duurzamer begonnen te werken.”
Minder materiaal verbruiken betekent ook dat er minder afval geproduceerd wordt, vult François Burhin, algemeen directeur van ziekenhuisgroep EpiCURA, aan. “Het helpt ook om erop te wijzen dat niet alle afval bij het medisch afval moet belanden – dat veel duurder is om te verwerken. Inzetten op duurzaamheid is dus ook financieel interessant.”
Van afzonderlijke verbeteringen naar geïntegreerde zorg
“Het doel van de barometer gaat verder dan een ranglijst opstellen”, zegt Alexander Alonso. “Uiteraard vergelijken landen graag hun positie met die van andere landen, maar de belangrijkste meerwaarde ligt in het blootleggen van kansen voor verbetering.”
BD schuift vier verbeterpunten naar voren:
Vermijdbare complicaties terugdringen, met name infecties, verslechteringen die niet tijdig worden vastgesteld en postoperatieve complicaties;
Klinische tijd vrijmaken door administratieve processen te verlichten, bepaalde repetitieve taken te automatiseren en de organisatie van het werk te herdenken;
Zorgtrajecten vlotter laten verlopen, door de overdracht van informatie, ontslag uit het ziekenhuis, de integratie met de eerstelijnszorg en het gebruik van beschikbare data te verbeteren;
Efficiëntie en duurzaamheid met elkaar verbinden, door langdurige ziekenhuisopnames, herhaalde onderzoeken, verspilling van materiaal en activiteiten met een beperkte meerwaarde te beperken.
“Deze verbeteringen versterken elkaar. Goed georganiseerde zorgprocessen helpen complicaties te voorkomen en verbeteren zo de uitkomsten voor de patiënt. Tegelijk hoeven zorgverleners minder tijd te besteden aan het behandelen van vermijdbare problemen en zijn daarvoor minder materialen en middelen nodig”, besluit Alexander Alonso.