Urologie

Urine-incontinentie na prostaatoperatie daalt naar 14% in Nederland

In Nederland is het aandeel patiënten met urine-incontinentie twaalf maanden na een radicale prostatectomie gedaald tot 14%, tegenover ongeveer 30% in eerdere studies. De specialisatie van chirurgische teams, systematische vergelijking van behandelresultaten en uitwisseling van operatietechnieken hebben mogelijk aan die verbetering bijgedragen. Welke factoren precies verantwoordelijk zijn voor de daling, moet verder onderzoek uitwijzen.

Tussen 2022 en 2024 daalde het percentage patiënten met urine-incontinentie één jaar na een radicale prostatectomie van ongeveer 19% naar 14%. Dat blijkt uit gegevens van de Dutch Prostate Audit (DPA), een kwaliteitsregistratie van het Dutch Institute for Clinical Auditing (DICA). Dat is een onafhankelijke kennisorganisatie die de ontwikkeling en uitvoering van 26 kwaliteitsregistraties organiseert en ondersteunt. In eerdere studies, uitgevoerd tussen 2014 en 2020, lag dat percentage nog rond 30%.

Hoe wordt incontinentie gemeten?

De cijfers zijn gebaseerd op het gebruik van incontinentiemateriaal, gemeten aan de hand van terugbetalingsgegevens van Vektis, een Nederlandse organisatie die gegevens van zorgverzekeraars analyseert. Ook in eerdere onderzoeken werd deze methode gehanteerd, waardoor de resultaten met elkaar kunnen worden vergeleken.

Een studie naar prostatectomieën uit de periode 2016-2020 bracht bovendien aanzienlijke verschillen tussen ziekenhuizen aan het licht. Het percentage patiënten met urine-incontinentie varieerde van 19% tot 85%, met een landelijk gemiddelde van meer dan 30%.

“Het huidige gemiddelde van 14% ligt zelfs lager dan de 19% in het best presterende ziekenhuis uit de vorige studie. Dat onderzoek zorgde in 2023 voor veel ophef”, zegt dr. Rik Somford, uroloog in Nijmegen en voorzitter van de Clinical Audit Board van het DPA-register.

Specialisatie en kennisuitwisseling

Verschillende ontwikkelingen binnen de Nederlandse prostaatkankerzorg hebben mogelijk aan de daling bijgedragen. Zo worden radicale prostatectomieën tegenwoordig uitgevoerd in gespecialiseerde ziekenhuizen, door ervaren chirurgen die de ingreep regelmatig verrichten. De concentratie van deze zorg maakt het bovendien mogelijk om behandelresultaten betrouwbaarder te meten en tussen ziekenhuizen te vergelijken.

Tijdens landelijke bijeenkomsten bespreken chirurgische teams hun resultaten en wisselen ze ervaringen en operatietechnieken uit. Daarbij wordt gekeken naar verschillende kwaliteitsindicatoren, waaronder postoperatieve incontinentie, de volledige verwijdering van het tumorweefsel en het behoud van de seksuele functie.

Bij het verbeterprogramma zijn ziekenhuizen, patiëntenverenigingen en zorgverzekeraars betrokken. De financiering verloopt via de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). Vanaf 2027 moeten bepaalde uitkomsten van radicale prostatectomieën ook openbaar worden gemaakt.

Welke invloed de afzonderlijke maatregelen op de behandelresultaten hebben gehad, is voorlopig niet duidelijk. Vervolgonderzoek moet de evolutie van de resultaten analyseren en nagaan in welke mate die samenhangt met de verschillende onderdelen van het verbeterprogramma.

Levenskwaliteit meewegen bij behandelkeuze

In Nederland ondergaan jaarlijks ongeveer 3.000 mannen een radicale prostatectomie, terwijl bij ongeveer 16.000 mannen prostaatkanker wordt vastgesteld.

Het risico op postoperatieve incontinentie wordt door verschillende factoren bepaald, waaronder de leeftijd en het gewicht van de patiënt, de tumoruitgebreidheid, anatomische kenmerken zoals de urethralengte en de toegepaste operatietechniek.

Volgens Somford is vooral die laatste factor van belang, omdat chirurgen hier zelf rechtstreeks invloed op kunnen uitoefenen. Andere risicofactoren zijn immers minder goed te beïnvloeden.

Een zorgvuldige beoordeling voorafgaand aan de behandeling blijft daarom belangrijk. Bij de keuze van de behandelstrategie moet rekening worden gehouden met zowel de oncologische kenmerken als de individuele situatie van de patiënt en de mogelijke gevolgen voor zijn levenskwaliteit.

De inspanningen om de chirurgische resultaten te verbeteren, gaan dan ook hand in hand met adequate patiëntenvoorlichting en gedeelde besluitvorming.

Wat heb je nodig

Deel je (nieuws)verhaal

Heb je nieuws dat relevant is voor onze redactie? Deel het met ons via het meldformulier.

Nieuws melden
Print Magazine

Recente Editie
28 september 2026

Nu lezen

Ontdek de nieuwste editie van ons magazine, boordevol inspirerende artikelen, diepgaande inzichten en prachtige visuals. Laat je meenemen op een reis door de meest actuele onderwerpen en verhalen die je niet wilt missen.

In dit magazine