Wereldgezondheidsorganisatie

Vier op de tien kankers zijn vermijdbaar

Vier op de tien gevallen van kanker hadden vermeden kunnen worden, zo zegt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De WHO bedoelt daarmee dat die gevallen veroorzaakt zijn door vermijdbare oorzaken, zoals levensstijlfactoren. Het gebruik van tabak blijft de belangrijkste oorzaak gelinkt aan kankerdiagnoses.

Vandaag verschijnt een nieuw onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in samenwerking met dochteragentschap IARC (Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek) in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Daaruit blijkt dat 7,1 miljoen van de 18 miljoen kankergevallen (37 procent) in 2022, gelinkt waren aan vermijdbare oorzaken.

In die studie werd voor het eerst gekeken naar infecties in het lichaam die kunnen leiden tot een kankerdiagnose. Naast die negen verschillende soorten infecties werd gekeken naar tabaksgebruik, alcohol, lichaamsgewicht (BMI), fysieke activiteit, luchtvervuiling en UV-straling.

Regionale verschillen

Op basis van gegevens uit 185 landen en 36 soorten kanker bleek dat globaal bekeken tabak de belangrijkste vermijdbare oorzaak van kanker blijft. Tabak is verantwoordelijk voor 15 procent van alle nieuwe gevallen van kanker, gevolgd door infecties (10 procent) en alcoholgebruik (3 procent).

De WHO-dokters benadrukken dat de regionale verschillen groot zijn. Zo is bijvoorbeeld in Europa tabak de grootste oorzaak, maar in Sub-Sahara-Afrika worden de meeste kankers veroorzaakt door infecties. Ook ligt het aantal vermijdbare kankers in Oost-Azië bij mannen op 57 procent, een pak hoger dan het globale gemiddelde van bijna 40 procent. 

Mannen en vrouwen

Ook tussen mannen en vrouwen zijn er verschillen. De impact van vermijdbare kankerdiagnose was aanzienlijk hoger bij mannen (45 procent) dan bij vrouwen (30 procent). Bij mannen was roken verantwoordelijk voor naar schatting 23 procent van alle nieuwe kankergevallen, gevolgd door infecties (9 procent) en alcohol (4 procent). Bij vrouwen waren infecties verantwoordelijk voor 11 procent van alle nieuwe kankergevallen, gevolgd door roken (6 procent) en een hoog BMI (3 procent). 

De kankers die het vaakst worden veroorzaakt door vermijdbare oorzaken zijn long-, maag- en baarmoederhalskanker. Longkanker wordt gelinkt aan roken en luchtvervuiling, maagkanker aan een infectie met de bacterie 'Helicobacter pylori' en baarmoederhalskanker wordt voornamelijk veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). In de wetenschappelijke wereld bestaat er consensus dat baarmoederhalskanker eigenlijk volledig geëlimineerd zou kunnen worden, door middel van vaccinatie en screening op HPV.

Preventie

"Het aanpakken van vermijdbare oorzaken biedt een van de krachtigste mogelijkheden om de wereldwijde impact van kanker te verminderen", zegt dr. Isabelle Soerjomataram, senior auteur van de studie.

De auteurs van de studie benadrukken de noodzaak van contextspecifieke preventiestrategieën in verband met de bestrijding van tabaksgebruik, alcoholregulering, vaccinatie tegen kankerverwekkende infecties zoals HPV en hepatitis B, verbeterde luchtkwaliteit, veiligere werkplekken, gezondere voeding en meer lichaamsbeweging. Door de grote regionale verschillen moeten er zowel globale als plaatselijke maatregelen worden genomen.

"We gaan nooit alle kankers kunnen elimineren, maar het doel is om het percentage vermijdbare kankers zo dicht mogelijk bij nul te krijgen", zegt dr. Andre Ilbawi. Hij zegt ook dat het verminderen van tabak al een van de succesverhalen is geweest om kanker te bestrijden, maar er is nog vooruitgang te boeken. 
Ilbawi benadrukt nog dat er in de preventiemaatregelen moet vermeden worden om individuele personen te beschuldigen van "slecht" gedrag, omdat dat niet productief is.