Sciensano: Eén dode per uur in verband met roken in België
Meer dan 9.500 sterfgevallen per jaar in België zijn gelinkt aan roken, wat overeenkomt met meer dan één dode per uur. Dat blijkt uit waarschuwingen van Sciensano in aanloop naar de Werelddag zonder tabak op 31 mei. Volgens het instituut legt roken bovendien een aanzienlijke financiële druk op de gezondheidszorg.
Er zijn in België wel steeds minder dagelijkse rokers. Terwijl in 2018 nog 15,4% van de bevolking ouder dan 15 jaar dagelijks rookte, daalde dat aandeel tot 12,8% in 2023–2024. Toch benadrukt Sciensano dat deze daling te traag verloopt om de ambitie van een rookvrije generatie tegen 2040 te halen.
Ondanks de dalende cijfers blijven sigaretten verantwoordelijk voor ongeveer 8% van alle sterfgevallen in België. Het gaat daarbij vooral om kankers, hart- en vaatziekten en chronische aandoeningen van de luchtwegen, waarmee roken tot de belangrijkste vermijdbare doodsoorzaken behoort. Een studie uit 2018 raamde de jaarlijkse zorgkosten in verband met dagelijks roken op ongeveer 533 miljoen euro.
Volgens Sciensano veranderen ook de consumptiepatronen, vooral bij jongeren. Een deel van de daling in traditioneel roken zou daarbij samenhangen met een verschuiving naar nieuwe nicotineproducten, zoals elektronische sigaretten. “Als we niets doen aan zowel het traditionele roken als aan nieuwe nicotineproducten, lopen we het risico dat dezelfde last voor de volksgezondheid in een andere vorm blijft bestaan”, waarschuwt epidemioloog Sarah Nayani.
Tabak minder zichtbaar maken
Samen met de FOD Volksgezondheid voerde het Sciensano een evaluatie uit van de maatregelen binnen het plan Generation Without Tobacco. Daaruit blijkt dat een beleid dat tabaksproducten minder zichtbaar, minder toegankelijk en duurder maakt, tot de meest doeltreffende strategieën behoort om rookgedrag terug te dringen en tabaksgerelateerde ziekten en sterfte in België te voorkomen.
Volgens Sciensano is er echter nog ruimte voor verbetering op verschillende vlakken, zoals het systematischer meenemen van rookgedrag in de gezondheidszorg, het verbeteren van de toegankelijkheid van rookstopondersteuning en het versterken van de kennis bij zorgverleners over rookstopbegeleiding.