Digitale tool moet begrijpelijker: minder jargon, meer visuele steun voor patiënt
Om patiënten nauwer bij hun eigen zorgproces te betrekken, in lijn met shared-decision-making (SDM), kunnen zorgverleners gebruikmaken van verschillende digitale beslissingshulpmiddelen. Dr. Rebecca Vaessens onderzocht hoe de MATCH-IT-tool het best kan worden aangepast om patiënten met een lage gezondheidsgeletterdheid zo optimaal mogelijk bij hun zorgtraject te betrekken.
Klinische praktijkrichtlijnen en beslissingshulpmiddelen voor consulten zijn steeds belangrijker geworden bij de behandeling van patiënten volgens de normen van de evidence-based geneeskunde. Op veel gebieden hebben patiënten en artsen de keuze uit meerdere behandelingen, waarbij digitale beslissingshulpmiddelen een gestructureerde samenvatting van wetenschappelijk bewijs weergeven. Dergelijke tools zijn echter vormgegeven op maat van de arts, waardoor het soms voor patiënten, zeker met een lage gezondheidsgeletterdheid, lastig is om de gepresenteerde informatie correct te interpreteren.
“In het licht van shared-decision-making is het belangrijk dat óók patiënten kunnen begrijpen welke beslissingen er worden genomen en op basis van welk wetenschappelijk bewijs”, licht Vaessens toe. “Voor mijn onderzoek heb ik daarom gekeken op welke wijze digitale beslissingshulpmiddelen het best kunnen worden aangepast, zodat ook patiënten met een lage gezondheidsgeletterdheid wetenschappelijke bevindingen kunnen begrijpen. Specifiek onderzocht ik de MATCH-IT-tool van de MAGIC Evidence Ecosystem Foundation. Die is ontwikkeld om medisch experts te helpen bij het nemen van beslissingen in situaties waarin er meerdere behandelopties zijn. Voor mijn onderzoek keek ik specifiek naar personen met spier-, bot- en gewrichtsklachten.”
Minder jargon en meer visuele ondersteuning
Vaessens stelt dat de tool in zijn huidige vorm nog onvoldoende geschikt is voor gebruik door patiënten, en zeker voor mensen met een lage gezondheidsgeletterdheid. “De grote hoeveelheid cijfers en het gebruik van jargon maken het voor patiënten moeilijk om de informatie correct te interpreteren. Ook de matrixstructuur en onduidelijke kleurcodes bemoeilijken het gebruik verder”, aldus de huisarts.
'De grote hoeveelheid cijfers en het gebruik van jargon maken het voor patiënten moeilijk om de informatie correct te interpreteren'
“Tegelijk tonen de resultaten aan dat de tool, mits gerichte aanpassingen, wel degelijk een meerwaarde kan bieden in de klinische praktijk. Jargon en complexe terminologie moeten worden vermeden, en informatie moet worden herschreven in duidelijke, patiëntgerichte taal. Daarnaast is het aangewezen om te werken met consistente kleurcodes, eenvoudige pictogrammen en vereenvoudigde grafische weergaven.”
“Op die manier kunnen digitale beslissingshulpmiddelen een belangrijk instrument worden binnen SDM, zodat patiënten zich op begrijpelijke wijze betrokken voelen bij hun zorgproces”, besluit Vaessens. “Samen met de patiënt kun je de verschillende opties bespreken, de voor- en nadelen afwegen en het behandeltraject afstemmen op de individuele noden.”
Methode
Voor haar onderzoek werkte Vaessens samen met drie huisartsenpraktijken. Patiënten die zich meldden met spier-, bot- en gewrichtsklachten werden gevraagd om deel te nemen. Vervolgens werd hun gezondheidsgeletterdheid gemeten aan de hand van een korte vragenlijst. Bij een relatief lage score, werd tijdens de consultatie de MATCH-IT-tool gebruikt om de informatie aan de patiënt te presenteren. Enkele dagen na de consultatie interviewde Vaessens de patiënten over hun ervaring met de tool, en werd hen gevraagd op welke wijze het instrument verbeterd zou kunnen worden.
Vaessens vult aan: "Ook heb ik vijf deskundigen op het gebied van gezondheidsgeletterdheid bij het onderzoek betrokken. Die hebben het instrument beoordeeld op begrijpelijkheid en gebruiksvriendelijkheid en mogelijke verbeterpunten geformuleerd. Aan de hand van de feedback van patiënten en de deskundigen heb ik de genoemde aanbevelingen kunnen formuleren."
'Een lage gezondheidsgeletterdheid gaat verder dan enkel het begrijpen van medische termen die tijdens een consult worden gebruikt'
Lastig te definiëren
“Een lage gezondheidsgeletterdheid gaat verder dan enkel het begrijpen van medische termen die tijdens een consult worden gebruikt. Het omvat bijvoorbeeld ook digitale vaardigheden, zoals het kunnen omgaan met elektronische hulpmiddelen in een medische context, zoals gezondheidsapps. Voor sommige patiënten vormt technologie echt een drempel”, zegt Vaessens. “Zelf liep ik hier ook tegenaan. Zo moest ik voor mijn onderzoek patiënten interviewen via een videoverbinding, wat voor deze patiëntenpopulatie niet altijd gemakkelijk was. Dat was iets wat ik vooraf had onderschat. Daar komt nog bij dat veel patiënten er niet altijd voor uit durven te komen, of niet bij machte zijn zich uit te drukken als ze een brochure of website niet begrijpen. Lage gezondheidsgeletterdheid is dus een zeer breed concept.”
Vaessens benadrukt dat het voor deze groep patiënten belangrijk is zich comfortabel te voelen, zodat ze aan hun arts vragen kunnen stellen. “Anders missen ze belangrijke informatie over hun gezondheid. Ik was geschrokken van het percentage mensen dat moeite heeft met het lezen van gezondheidsinformatie. In mijn eigen omgeving is het vanzelfsprekend dat iedereen een minimaal niveau van lezen heeft, maar dat blijkt niet altijd zo te zijn. Dat was echt een eyeopener”, besluit de huisarts.
>> Rebecca Vaessens. Making Alternative Treatment CHoices Intuitive and Trustworthy (MATCH-IT) for patients. Promotor: Prof. dr. Nicolas Delvaux (KU Leuven). Copromotors: Dr. Lien Mertens (KU Leuven).
Masterproef in het kort
Dr. Rebecca Vaessens heeft gekeken naar bestaande hulpmiddelen die gebruikt kunnen worden bij shared-decision-making (SDM), en is nagegaan hoe deze begrijpbaar/verstaanbaar gemaakt kunnen worden voor een breed publiek, in het bijzonder voor mensen met een lage gezondheidsgeletterdheid.
- Waarom is de masterproef belangrijk? (maatschappelijke relevantie)
SDM is van toenemend belang binnen de huidige geneeskunde. Om dit op een correcte manier te kunnen doen, moet de arts toegang hebben tot evidence-based informatie, en deze tevens op een verstaanbare manier kunnen overbrengen aan de patiënt. Hierbij is het belangrijk dat ook de patiënten met een lage gezondheidsgeletterdheid deze informatie kunnen begrijpen.
- Wat is er nieuw aan het werk? (wetenschappelijke relevantie)
Er zijn al verschillende hulpmiddelen op de markt die twee verschillende behandelingsopties vergelijken. Het ontwikkelen van gevalideerde hulpmiddelen die meer dan twee behandelingsopties vergelijken is echter uitdagend. In deze masterthesis hebben we in het bijzonder naar deze ‘multiple comparison decision tools’ gekeken.
- Waarom is het belangrijk dat andere (huis)artsen leren over het onderzoek?
Als arts kom je in contact met patiënten van elk niveau van gezondheidsgeletterdheid. Correcte en duidelijke communicatie is van primordiaal belang. De problemen en moeilijkheden die patiënten ervaren hebben tijdens het gebruik van hulpmiddelen voor SDM kunnen ons veel leren over hoe we SDM als arts beter kunnen aanpakken, met als uiteindelijke doel betere zorg voor de patiënt.
>> De Prijs van de Jonge Huisarts powered by Artsenkrant wordt georganiseerd in samenwerking met het Rode Kruis-Vlaanderen. 
