"Passende zorg die efficiënter en toegankelijker is"
RIZIV lanceert strategisch plan Appropriate Care 2026-2027
Het RIZIV heeft zijn strategisch plan Appropriate Care voor 2026 en 2027 voorgesteld. De ambitie is "de juiste zorg op het juiste moment, door de juiste zorgverlener, aan een correcte prijs voor de patiënt en de samenleving." Daarbij krijgen ook de ziekenfondsen een 'cruciale rol' toegewezen.
Het plan heeft twee grote doelstellingen: de kwaliteit en toegang tot zorg voor patiënten verbeteren en gezamenlijke middelen verantwoord inzetten door onnodige kosten te vermijden. Deze doelstellingen zijn volgens het RIZIV niet onverenigbaar.
"Appropriate Care betekent niet minder zorg aanbieden of terugbetalen, maar ervoor zorgen dat elke behandeling echte waarde oplevert voor de patiënt, onder de best mogelijke omstandigheden en dat zorg toegankelijk blijft, in elke betekenis van het woord. Deze aanpak is essentieel als we zowel de kwaliteit van de zorg als de duurzaamheid van ons gezondheidszorgsysteem willen garanderen", zegt Pedro Facon, administrateur-generaal van het RIZIV.
Het RIZIV verantwoordt de noodzaak van het plan door te verwijzen naar Belgische en internationale studies waaruit blijkt dat bij een aanzienlijk deel van de zorg de relevantie in twijfel kan worden getrokken, of de klinische meerwaarde beperkt is; dat een aanzienlijk deel van patiënten geen noodzakelijke zorg krijgt; en dat er significante verschillen in zorgpraktijken bestaan, waarvan sommige niet kunnen worden verklaard door relevante klinische of contextuele verschillen.
De aanpak is gebaseerd op de beste beschikbare wetenschappelijke gegevens om de meest relevante praktijken aan te moedigen en zorgprofessionals te ondersteunen met de juiste data en hulpmiddelen, zegt het RIZIV.
4 assen
Het plan Appropriate Care 2026-2027 is gebaseerd op vier complementaire assen: twee operationele en twee transversale.
1. Zorg met lage toegevoegde waarde (low value care) verminderen
Het plan omvat gerichte acties om het gebruik van bepaalde onderzoeken, behandelingen en interventies, waarvan de klinische waarde laag is of onvoldoende bewezen, te verminderen en zorg te bevorderen die gebaseerd is op de best mogelijke wetenschappelijke evidentie.
In deze contact omvat het begrip “Low Value Care” niet alleen situaties van overgebruik (“overuse”) en verkeerd gebruik (“misuse”), maar ook van ondergebruik (“underuse”) van zorg. Dat verwijst naar situaties waarin patiënten noodzakelijke zorg niet ontvangen, terwijl ze daar wel baat bij zouden hebben.
2. Ongerechtvaardigde praktijkvariaties verminderen
Al enkele jaren onderzoekt het RIZIV dergelijke praktijkvariaties, o.a. op de website gezondbelgie.be. De analyse van praktijkvariaties laat toe om vast te stellen waar, hoe en voor wie er binnen het systeem verschillen in zorggebruik optreden.
Specifieke indicatoren stellen zorgprofessionals ook in staat hun eigen praktijk te vergelijken met erkende wetenschappelijke aanbevelingen. Zo kunnen ze hun eigen praktijk, wanneer nodig, aanpassen.
3. Het gebruik van beschikbare gegevens versterken
Het RIZIV plant om meer bruikbare gegevens beschikbaar te stellen voor zorgverleners op een toegankelijke manier. Die hebben via het portaal ProGezondheid nu al toegang tot dynamische statistieken over zorg die ze hebben verleend of voorgeschreven in het kader van de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging.
Het plan Appropriate Care zal gedurende de komende de beschikbare gegevens geleidelijk uitbreiden en het gebruik ervan vereenvoudigen.
Zo wil het RIZIV de transparantie bevorderen en zelfevaluatie van zorgverleners aanmoedigen.
4. Een duidelijke beheersstructuur (governance)
Vandaag is het een uitdaging om de verschillende bestaande initiatieven op een samenhangende manier voor te stellen, zegt het RIZIV. Door een algemeen kader en een governance-structuur uit te werken, kunnen prioriteiten worden vastgelegd en kan de coördinatie van alle initiatieven op het gebied van appropriate care worden gewaarborgd.
De uitvoering van deze strategie zal worden geleid door de toekomstige Commissie Appropriate Care, in nauwe samenwerking met de institutionele partners van het RIZIV, zoals de FOD Volksgezondheid, Sciensano en het KCE, alsook met de ziekenfondsen en de zorgsector.
Rol van het RIZIV
Binnen het RIZIV heeft de Directie Appropriate Care drie opdrachten:
- analyse en objectivering van de praktijkvoering, aan de hand van data en indicatoren;
- ondersteuning van de strategische prioritering, door het identificeren van domeinen met een groot verbeterpotentieel;
- begeleiding van verbetertrajecten, in samenwerking met de actoren op het terrein.
De Dienst voor geneeskundige evaluatie en controle (DGEC) wordt een sleutelspeler in het onderdeel “Handhaving/Enforcement” van het plan “Appropriate Care”. Op basis van de gegevens die de Directie Appropriate Care aanlevert, zal de DGEC een gedetailleerde analyse uitvoeren. Vervolgens kan zij, afhankelijk van de situatie, de meest passende acties ondernemen en maatregelen nemen.
Lees ook: “Normen en richtlijnen zullen als ‘stok achter de deur’ dienen.”
Ook de ziekenfondsen krijgen een cruciale rol bij de operationele uitvoering van de strategie. "Ze dragen bij aan de objectivering en opvolging van het zorggebruik aan de hand van terugbetalingsgegevens, aan de opstelling en opvolging van indicatoren (bijv. volumes, voorschrijfprofielen, gebruik van bepaalde verstrekkingen, variaties en evoluties), en aan de identificatie van signalen die nuttig zijn in het kader van prioritering", valt er te lezen. En: "In het kader van hun bevoegdheden nemen zij ook deel aan de opvolging van de correcte toepassing van de terugbetalingsregels en, indien nodig, aan maatregelen ter versterking van de efficiëntie."
De uitvoering van het plan zal gefaseerd verlopen, en wordt op sleutelmomenten geëvalueerd om de koers, waar nodig, bij te sturen. De gedetailleerde operationalisering van de strategie wordt nog vastgelegd in een operationeel plan.