Factcheck door Gezondheid en Wetenschap
Chronische ontsteking, de nieuwe bron van alles wat misgaat?
Op sociale media worden allerhande gezondheidsproblemen toegeschreven aan langdurige ontstekingsprocessen in het lichaam, ofwel chronische ontsteking of chronische inflammatie. De voorgestelde oplossing is vaak een voedingssupplement of een anti-inflammatoir dieet.
Waar komt dit nieuws vandaan?
Van influencers op TikTok en Instagram tot de Amerikaanse minister van Volksgezondheid Robert Kennedy: allemaal hebben ze de mond vol van chronische ontstekingen, hoe die de gezondheid ondermijnen en wat de oplossingen zijn.(1)
Kennedy lanceerde eerder dit jaar een nieuwe omgekeerde voedingspiramide met voedingsproducten die ontstekingsremmend zouden zijn. Volgens het Amerikaanse Witte Huis zou een algemene chronische lichaamsontsteking de oorzaak zijn van veel chronische aandoeningen. Daarmee surft Kennedy mee op de hype dat uiteenlopende gezondheidsproblemen toe te schrijven zijn aan chronische ontstekingsprocessen.
Het is niet helemaal uit de lucht gegrepen. Er zijn aanwijzingen dat er een toename is van chronische ontstekingsprocessen als gevolg van onze moderne levensstijl. Denk aan factoren als te veel ultrabewerkte voeding, gebrek aan lichaamsbeweging, stress en milieuvervuiling.
Het gaat hier niet om een acute ontsteking of infectie. De ontsteking waarover het hier gaat, is een ‘chronische laaggradige ontsteking’. Het is een sluimerend proces waar je niets van voelt, maar waarbij je lichaam in een soort ‘staat van paraatheid’ verkeert. Het zit tussen ‘normaal’ en een ‘echte ontsteking’ in.
Een chronische ontsteking wordt vastgesteld op basis van een bloedstaal. In het bloed zitten dan verhoogde concentraties van stoffen die kunnen wijzen op een ontsteking.(2,3)
Hoe moet je dit nieuws interpreteren?
Wetenschappers weten nog niet precies hoe ze deze chronische laaggradige ontstekingsprocessen moeten interpreteren en in hoeverre ze aan de basis liggen van allerlei ziektes. Het is zelfs mogelijk dat dit soort ontsteking geen oorzaak, maar een gevolg is van een ziekteproces. Er wordt wel aangenomen dat laaggradige ontstekingen die jaren aanhouden op termijn de gezondheid zouden kunnen schaden. Je kan ze beschouwen als een knipperlichtsignaal van je lichaam: hoog tijd om gezondere leefgewoontes na te streven. Dat er nog zoveel onzekerheid is over de precieze betekenis van dit soort ontstekingen, zet de deur open voor simpele adviezen en dubieuze remedies. Een supplement of dieettip moet alles eenvoudig oplossen. Zulke wondermiddelen bestaan natuurlijk niet.
Volgens de Amerikaanse vereniging van cardiologen zijn volgende gewoontes het meest effectief om chronische laaggradige ontstekingen te verminderen(4): eten volgens het mediterraan dieet, regelmatig bewegen (minstens 150 minuten per week), niet roken en je gewicht onder controle houden.
Conclusie
Klassieke ontstekingen ontstaan als er een probleem is in het lichaam. Van laaggradige chronische ontstekingen weten we niet of ze zelf problematisch zijn of een voorbode zijn van een gezondheidsprobleem. Er is wel een verband met een ongezonde levensstijl, stress en milieuvervuiling. De beste remedie om zulke ontstekingsprocessen tegen te gaan, is een gezonde levensstijl. Snelle wondermiddelen zijn misleidend en hebben geen effect.
Referenties:
1. Trending op sociale media.
2. Mundula T, Russo E, Curini L et al. Chronic Systemic Low-Grade Inflammation and Modern Lifestyle: The Dark Role of Gut Microbiota on Related Diseases with a Focus on COVID-19 Pandemic. Curr Med Chem 2022;29:5370-5396.
3. Miller F. Environment, Lifestyles, and Climate Change: The Many Nongenetic Contributors to The Long and Winding Road to Autoimmune Diseases. Arthritis Care Res 2025;77:3-11.
4. Mensah G, Arnold N, Prabhu S et al. Inflammation and Cardiovascular Disease: 2025 ACC Scientific Statement: A Report of the American College of Cardiology. JACC Journals 2025 29 Sept.
In opdracht van de Vlaamse Gemeenschap ontwikkelde het Centrum voor Evidence-Based Medicine (Cebam) de onafhankelijke website Gezondheid en Wetenschap. De initiatiefnemers menen dat er nood is aan een onpartijdige, betrouwbare en toegankelijke informatiebron over gezondheid, gebaseerd op degelijk wetenschappelijk onderzoek of Evidence-Based Medicine (EBM). Voortaan verschijnt er elke maand een Factcheck in Artsenkrant. Hebt u een vraag die u Gezondheid en Wetenschap wil laten factchecken, dan kan u die sturen naar fic@pmg.be. Wij bezorgen de vraag aan Gezondheid en Wetenschap. Het resultaat van de factcheck leest u later in Artsenkrant.