EU zet koers naar strengere regels voor sociale media voor jongeren
De Europese Commissie zet een nieuwe stap richting strengere regels voor het gebruik van sociale media door minderjarigen. Maandag (13 juli) verschijnt een rapport van een onafhankelijke expertengroep over de risico's van sociale media voor kinderen. Volgens ingewijden wil Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de aanbevelingen gebruiken als onderbouwing voor mogelijke EU-brede leeftijdsbeperkingen, die mogelijk al in september worden voorgesteld.
Von der Leyen maakt zich al langer zorgen over de impact van sociale media op jongeren. Het rapport van maandag moet vooral twijfelende EU-lidstaten overtuigen dat extra maatregelen nodig zijn. Volgens nieuwsmedium POLITICO zal het rapport geen expliciet pleidooi houden voor een verbod, maar wel verschillende opties openlaten, waaronder leeftijdsgrenzen.
Internationaal groeit de steun voor maatregelen die het gebruik van sociale media moeten inperken. Australië, Indonesië en Maleisië hebben al leeftijdsbeperkingen ingevoerd, terwijl Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en andere Europese landen aan vergelijkbare regels werken. Binnen de EU steunen inmiddels veertien lidstaten een gezamenlijke aanpak.
Maar niet iedere lidstaat is overtuigd. Tegenstanders vinden dat een algemeen verbod te ver gaat en pleiten voor gerichtere maatregelen die zowel de veiligheid als de rechten van kinderen respecteren. Ook enkele deskundigen die aan het rapport hebben meegewerkt, waarschuwen dat een totaalverbod niet de beste oplossing is.
Daarnaast zijn er twijfels over de effectiviteit van leeftijdsverboden. In Australië blijkt de handhaving lastig, onder andere door het gebruik van VPN's, waardoor veel jongeren nog steeds toegang hebben tot sociale media. Toch groeit binnen de EU de overtuiging dat gezamenlijke regels nodig zijn om te voorkomen dat ieder land zijn eigen systeem ontwikkelt.
Hoe een eventuele Europese regeling er precies uit zal zien, is nog onduidelijk. Zo is nog niet beslist of er één minimumleeftijd voor de hele EU komt of dat lidstaten daar zelf over mogen beslissen. De verwachting is dat Von der Leyen tijdens haar jaarlijkse toespraak in september meer duidelijkheid zal geven over de plannen.
Een verbod in België?
Ook in ons land klinken er verschillende stemmen die pleiten voor een verbod op sociale media voor kinderen tot een bepaalde leeftijd. Zo stelde de Onafhankelijke Ziekenfondsen vorige maand in een rapport dat overmatig gebruik van sociale media door kinderen en jongeren geassocieerd wordt met slaapstoornissen, angst- of depressieve symptomen, een zittende levensstijl, problemen met het lichaamsbeeld en problematische eetgewoonten. Ook wordt er gesuggereerd dat het risico op depressie toeneemt met ongeveer 13% voor elk extra uur dat op sociale media wordt doorgebracht.
"Hoe eerder een kind een smartphone met internetverbinding krijgt, hoe eerder het toegang krijgt tot sociale media. En hoe eerder deze toegang, hoe groter de daaropvolgende risico's: depressie, slaapgebrek, obesitas, suïcidale gedachten, slechte familierelaties, cyberpesten", aldus de onderzoekers.
De Onafhankelijke Ziekenfondsen krijgen daarin gedeeltelijk bijval van de Hoge Gezondheidsraad (HGR), al wijst die ook op de positieve aspecten van sociale media. Volgens de HGR kleven er inderdaad gevaren aan het (overmatig) gebruik van sociale media, maar hangt veel af van de manier waarop online netwerken door kinderen en jongeren worden gebruikt.
"Sommige acties (bijvoorbeeld interacties met inhoud over inspirerende activiteiten, burgerparticipatie of educatieve inhoud) stimuleren creativiteit, sociale interactie, ontspanning en kennisverwerving, terwijl andere, vooral langdurige of herhaalde blootstelling aan schadelijke inhoud (bijvoorbeeld van influencers die schoonheidstips geven), kunnen leiden tot hoge mentale druk, ontevredenheid over het lichaam en depressieve symptomen", aldus de HGR.