Tijgermug: Hoge Gezondheidsraad wil Vlaams actieplan in heel België
De tijgermug raakt steeds sterker ingeburgerd in België en heeft op verschillende plaatsen al meerdere winters overleefd. Hoewel er nog geen lokale overdracht van dengue, chikungunya of zika is vastgesteld, pleit de Hoge Gezondheidsraad (HGR) ervoor om de surveillance en preventie fors op te schalen. De HGR vraagt bovendien om het bestaande Vlaamse actieplan uit te rollen in het hele land.
Volgens een nieuw advies van de HGR is de tijgermug (Aedes albopictus) niet langer een sporadische verschijning. Sinds de start van het MEMO+-programma werd de invasieve mug al in 40 Belgische gemeenten aangetroffen. Dat de soort zich hier kan vestigen, blijkt uit het feit dat ze op meerdere locaties de winter heeft overleefd, onder meer in Ath, Kessel-Lo, Puurs-Sint-Amands, Wilrijk, Sint-Joost-ten-Node, Wijnegem en Hoegaarden.
Ook het aantal bevestigde waarnemingen blijft toenemen. In 2022 werden twaalf waarnemingen op negen locaties bevestigd, in 2023 steeg dat naar 27 op achttien locaties en in 2024 naar 47 op 21 locaties. In 2025 werden al 48 waarnemingen bevestigd in tien gemeenten, waaronder vijf nieuwe locaties.
Nog geen lokale overdracht
De tijgermug is afkomstig uit Zuidoost-Azië en kan onder meer dengue-, chikungunya- en zikavirussen overdragen. Tot op heden werd in België nog geen autochtone overdracht vastgesteld. Toch neemt het risico toe naarmate de mug zich verder verspreidt. In verschillende Europese landen werden de voorbije jaren al lokale uitbraken van dengue, chikungunya en zelfs zika geregistreerd.
Volgens de HGR zal de klimaatverandering die evolutie verder versterken. Door hogere temperaturen wordt het activiteitenseizoen van de mug langer en nemen de voortplantingsmogelijkheden toe. Modellen voorspellen dat in de toekomst ongeveer 83% van de Europese stedelijke gebieden klimatologisch geschikt zal zijn voor de tijgermug, tegenover 49% op het moment van de oorspronkelijke studie.
Vroegtijdig ingrijpen loont
De HGR schaart zich achter het Vlaamse actieplan, dat zes risicoscenario's onderscheidt, gaande van de afwezigheid van de mug tot een lokale virusuitbraak. De Raad pleit ervoor dit model als nationale standaard te gebruiken om de huidige versnipperde aanpak tussen de gewesten te vervangen door één gecoördineerd beleid.
De nadruk moet volgens de HGR blijven liggen op bronbestrijding, surveillance en sensibilisering. Burgers worden opgeroepen stilstaand water in onder meer bloempotschotels, emmers, dakgoten, vogelbaden en regentonnen regelmatig te verwijderen of af te dekken. Verdachte waarnemingen kunnen worden gemeld via muggensurveillance.be
Waar broedplaatsen niet kunnen worden verwijderd, kan het biologische larvicide Bacillus thuringiensis israelensis (Bti) gericht worden ingezet. Van routinematig gebruik van het insecticide deltamethrin raadt de HGR af vanwege de schadelijke effecten op bestuivers en waterorganismen. Dat middel zou enkel in uitzonderlijke situaties mogen worden gebruikt, bijvoorbeeld wanneer lokale virusoverdracht is vastgesteld.
Nationale coördinatie
Tot slot vraagt de HGR om een nauwere samenwerking tussen artsen, laboratoria, epidemiologen, entomologen en gezondheidsautoriteiten. Een snelle detectie van geïmporteerde infecties en een betere uitwisseling van epidemiologische en entomologische gegevens tussen de gewesten zijn volgens de Raad essentieel.
Een eerste ontwerp van een nationaal kaderplan moet tegen december 2026 worden voorgelegd aan de Interministeriële Conferentie Milieu-Gezondheid. Volgens de HGR is vroegtijdige preventie niet alleen het meest doeltreffend, maar ook aanzienlijk goedkoper dan ingrijpen zodra de tijgermug zich op grote schaal heeft gevestigd.