Airport Malaria: Vliegensvlug die mug!
Airport (The Motors, 1978)
Het vliegtuigverkeer draait op volle toeren deze zomermaanden. Toch werd er vorige week iets gerapporteerd dat slechts weinig beschreven is, namelijk ‘Airport Malaria’ (Aviation Direct, 2026). Vier personeelsleden van de luchthaven van Frankfurt liepen een malaria-infectie op. In 2019 werden daar al eens twee werknemers (onderhoudsmedewerkers) ziek door malaria (Wieters et al., Euro Surveill, 2019). In 2022 werden, alweer in Frankfurt, nog eens drie werknemers (buschauffeur, vorkliftbestuurder en beveiligingsagent) getroffen door malaria (Kessel et al., Euro Surveill, 2023).
Airport malaria is een zeer zeldzame vorm van autochtone malaria waarbij een persoon besmet raakt door de beet van een besmette Anopheles-mug die met een vliegtuig uit een malaria-endemische gebied is meegevlogen. Dit is diagnostisch lastig omdat de patiënt geen reisanamnese heeft. Bij hevige koorts van ongekende oorsprong (FUO) dient malaria steeds opgenomen te worden in de differentiaaldiagnose. Want laattijdige diagnose kan leiden tot ernstige, soms fatale P. falciparum-infecties. Snelle diagnose is dus essentieel: ‘Think malaria’!
Zaventem
Het eerste geval van ‘paludisme aéroporté’ werd in 1969 beschreven in Frankrijk (Giacomini et al., Bull Soc Pathol Exot, 1977). Sinds 1947 was Frankrijk vrij van malaria (Balzli et al., New Microbes and New Infections, 2025). Sinds 1979 was Tunesië malariavrij, maar in 2013 werden er vier niet-werkgebonden gevallen beschreven (Siala et al., Malaria Journal, 2015). Buiten Europa vielen Algerije en de USA ook ten prooi aan de muggen (Hammadi et al., Bull Soc Pathol Exot, 2009; Zucker, Emerg Infec Dis, 1996).
Er werden 115 Europese gevallen gerapporteerd tussen 1969 en 2022 (Balzli et al., 2025). De meeste infecties werden geregistreerd in België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en Zwitserland. In 1994 werden zes gevallen op Roissy Airport nabij Parijs in Frankrijk gevonden (Giacomini et al., Bull Acad Méd, 1995). België heeft een duidelijke link via het verkeer tussen de luchthaven van Zaventem en Sub-Sahara-Afrika.
In 1982 werden twee gevallen genoteerd bij broers die nabij het cargogedeelte van Zaventem woonden (Holvoet, The Lancet, 1982). In 1983 werd één bagageafhandelaar ziek (Isaäcson, Bull World Health Organ, 1989). In 1986 werden zes douanebeambten getroffen door malaria. In 1995 werd een cluster van zes Belgische gevallen, waarvan drie werknemers, beschreven (Van den Ende, Acta Clin Belg, 1998). Een veiligheidsagent overleed (post-mortem diagnose). Er waren twee Belgische dodelijke gevallen in 2020 (Van Bortel et al., Euro Surveill, 2022).
Stijgende lijn
Er worden exotische muggensoorten en malaria aangetroffen op Europese luchthavens, zoals Roissy bij Parijs, Schiphol bij Amsterdam, Zaventem bij Brussel en Klooten bij Zürich (Holvoet et al., 1982; Ibañez-Justicia etal., Int J Environ Res Public Health, 2020).
Er is een stijgende lijn in gevallen van Airport malaria, waarschijnlijk te wijten aan de klimaatveranderingen en meer directe vluchten (Alenou & Etang, Microorganisms, 2021; Kessel et al., 2024; Hallmaier-Wacker et al., Euro Surveill, 2024). Het risico is het hoogst tijdens de zomermaanden (ruwweg van mei tot oktober)( Van Bortel et al., 2022; Kessel et al., Euro Surveill, 2023).
Bewustwording bij het artsenkorps is noodzakelijk. Net zoals het informeren en educatie van luchthavenpersoneel door infectiedeskundigen belangrijk is (Balzli et al., 2025).
Airport malaria blijft een zeldzame vorm van malaria waarvan de diagnose vaak lastig is, en daardoor leidt tot een slechtere prognose door de laattijdige behandeling. Malaria zal waarschijnlijk frequenter teruggevonden worden in Europa door de oprukkende klimaatveranderingen en het veelvuldig transcontinentaal reizen.