UAntwerpen en Stichting Cusanus lanceren leerstoel rond zorg en religieuze diversiteit
Religieuze en culturele spanningen in de zorg
Mag een patiënt vragen om alleen door een vrouwelijke arts behandeld te worden? Hoe ga je om met een familie die een ernstige diagnose liever verborgen houdt voor de patiënt? Onze diverse samenleving weerspiegelt zich ook in de zorgsector en dat kan tot uitdagingen leiden. Een duidelijk (juridisch) kader ontbreekt. Daar wil UAntwerpen verandering in brengen met de Antwerpse Cusanus Leerstoel voor Gezondheidsrecht en Religieuze Diversiteit.
Op cultureel en religieus vlak wordt onze samenleving steeds diverser. Die diversiteit manifesteert zich ook in de gezondheidszorg. Artsen en verpleegkundigen handelen binnen professionele, ethische en juridische grenzen. Patiënten kunnen zorgvoorkeuren hebben gerelateerd aan hun religieuze of culturele overtuigingen, en willen dat de zorgverstrekker er rekening mee houdt bij het nemen van medische beslissingen en het uitvoeren van behandelingen.
Dat leidt in de dagelijkse zorgpraktijk geregeld tot spanningen. "Een patiënt wil bijvoorbeeld uitsluitend verzorgd worden door een zorgverlener van een bepaald geslacht of van een bepaalde religie", weet prof. Thierry Vansweevelt, professor medisch recht aan de Universiteit Antwerpen. "Het levenseinde is ook een gevoelig thema, net zoals de rol van de familieleden bij het nemen van medische beslissingen of het dragen van religieuze kleding door hulpverleners."
Beleidsaanbevelingen
Vandaag bestaan er nauwelijks duidelijke juridische of ethische richtlijnen om dergelijke situaties te beoordelen. Zorgverleners zoeken naar ad-hocoplossingen, maar die manier van werken kan leiden tot onzekerheid, conflicten en ongelijkheid in de zorg. De Antwerpse Cusanus Leerstoel voor Gezondheidsrecht en Religieuze Diversiteit, ingebed in de Faculteit Rechten van de Universiteit Antwerpen, gaat deze maatschappelijke uitdaging wetenschappelijk onderzoeken en wil zo bijdragen aan respectvolle, juridisch onderbouwde en werkbare oplossingen.
"We willen een wetenschappelijk onderbouwd kader ontwikkelen", zegt dr. Naoual El Yattouti. "Dat moet zowel patiënten als zorgverleners meer duidelijkheid bieden. Door verschillende perspectieven samen te brengen willen we bijdragen aan oplossingen die zowel juridisch als maatschappelijk gedragen zijn. Onze beleidsaanbevelingen zullen rechtstreeks gebruikt kunnen worden door zorginstellingen en zorgverleners."
Respectvolle samenleving
De Stichting Nicolas Cusanus financiert de leerstoel. "Dit voelt voor ons erg logisch aan", zegt Yvan Deckers (Cusanus). "Onze Stichting ondersteunt initiatieven die de verdraagzaamheid, toenadering of samenwerking tussen godsdiensten nastreven. Deze leerstoel wil niet alleen nieuwe kennis ontwikkelen, maar vooral bruggen bouwen, bijvoorbeeld tussen zorgverleners en patiënten, en tussen religieuze gemeenschappen en de zorgsector. Zo bouwt dit project mee aan een inclusieve en respectvolle samenleving."
De leerstoel zal ook een uniek onderwijsaanbod rond religieuze en culturele diversiteit in de zorg uitbouwen. De Antwerpse onderzoekers zullen samenwerken met onderzoekscentra in onder meer Nederland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.