Borstkanker bij stewardessen: uit de lucht gegrepen?
De rechtbank van Bayonne erkende begin juli de borstkanker van een voormalig stewardess van Air France als beroepsziekte. Hoe staat het met de wetenschappelijke evidentie daarvoor?
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
Air hostess (Busted, 2005)
Deze maand kwam in het nieuws dat in Frankrijk voor het eerst de borstkanker van een voormalige stewardess erkend werd als een ‘beroepsziekte’. Collega dr. Edelhart Kempeneers pende al een opiniestuk over het onderwerp.
Graag wou ik nog een aantal aanvullingen formuleren en een aantal interessante gegevens uit de literatuur onder de aandacht brengen.
Op 18 juni 2026 schreef ik al een stukje over het risico op borstkanker bij gezondheidswerkers die nachtwerk verrichten. Laat nu net nachtwerk ook terugkomen bij stewardessen (flight attendants/air crew), want zij hebben circadiaanse verstoringen door jetlags en verschillende tijdzones.
Er was slechts suboptimaal bewijs om tot een definitief besluit te komen of nachtwerk bij gezondheidswerksters een risico vormt op borstkanker. Nochtans, in Denemarken in 2008 werd al besloten dat vrouwen met borstkanker na nachtwerk voor meer dan 20 jaar recht hadden op ‘compensatie’ (Wise, Br Med J, 2009). Tot nu zijn andere landen niet gevolgd wegens onvoldoende wetenschappelijke evidentie.
Maar wanneer is er ‘voldoende’ bewijs? Dat is voer voor discussie en zorgt ervoor dat er tegenstrijdige boodschappen geformuleerd worden door instellingen die kankerstudies beoordelen (bijvoorbeeld International Agency of Research on Cancer (IARC) van de WHO).
Dat is verwarrend voor de burger, de patiënt én het medisch corps. Bij asbestblootstelling werd er steeds maar weer gewacht op nieuw bewijs … hoewel er al stapels beschikbaar waren.
Het ontwikkelen van (borst-)kanker is een multifactorieel gegeven met veel gekende maar ook een pak mogelijke risicofactoren. De Franse rechters namen terecht naast nachtwerk, ioniserende straling op kruishoogte en passief roken mee in hun beoordeling.
Zijn er noch andere verklaringen buiten deze drie factoren? De diverse blootstelling aan chemische agentia mag niet uit het oog verloren worden (bijvoorbeeld ‘aerotoxisch syndroom’) (Hageman et al., J Occup Environ Hyg, 2026). Chemische producten kunnen onder andere neurotoxische agentia zijn of endocriene verstoorders.
Er is een hoge blootstelling aan kosmische straling (ioniserende stralen) bij de lange vluchten op grote hoogte, net zoals bij de piloten (én passagiers) trouwens.
Een Koreaanse case-report beschreef een stewardess met borstkanker die nachtwerk verricht had en blootgesteld was aan kosmische straling (Park et al., Ann Occup Environ Med, 2022). De auteurs stellen dat meer dan 20 jaar werken als stewardess, met onregelmatige uren met jetlags en blootstelling aan kosmische straling, resulteert in een dubbel zo hoog risico op borstkanker.
Een Relatief Risico van 1,3 tot 1,7 werd genoteerd in een synthese van systematische reviews en meta-analyses (Løyland et al., Cancers, 2024; Weinmann et al., J Occup Environ Med, 2022). Voor de Belgische context is dit zowat het minimum om erkend te kunnen worden als beroepsziekte door Fedris, het Federaal Agentschap voor de Beroepsrisico’s.
Een andere case-report uit de Verenigde Staten bericht over de blootstelling aan passief roken bij de cabin crew (Repace, Med Res Arch, 2023). Toprani en collega’s rapporteerden dat na een vlucht het cabinepersoneel een onderdrukte DNA-herstelcapaciteit had (Nature Scientific Reports, 2025).
Door de frequente arbeidsgeneeskundige opvolgingen kan een ‘healthy worker effect’ optreden, onderrapportering loert dan om de hoek.
Een aantal recentere studies bevestigen dat stewardessen meer borstkanker krijgen. In hoeverre dit door beroepsgebonden blootstellingen veroorzaakt wordt, is nog geen evident gegeven. Vele studies hebben een beperkt aantal doden door kanker en selectieve cohortes bemoeilijken de analyses van het beroepsrisico voor stewardessen (Patel et al., JAMA Intern Med, 2026).
De vraag is dus of andere landen volgen met de erkenning (verschillende beroepsziektesystemen per land bemoeilijken onderlinge vergelijkingen) … of wachten we op meer studies van voldoende kwaliteit naar de causaliteit?