Wetsontwerp maakt jaarlijks attest bij invaliditeit verplicht
Boete van 3.500 euro voor 'welwillendheidsattesten'
Wie langer dan een jaar arbeidsongeschikt is, zal minstens jaarlijks naar de behandelend arts moeten voor een nieuw getuigschrift van hoogstens één jaar. Er komt een administratieve boete voor 'welwillendheidsattesten'. Dat staat in een wetsontwerp dat al op 1 november zou moeten ingaan.
Dat staat in een wetsontwerp dat de regering op 8 oktober 2026 in de Kamer indiende (DOC 56 1789/001). Hetzelfde ontwerp verhoogt de werkhervattingspremie voor werkgevers van 1.725 naar 3.000 euro. Daarnaast voert het een administratieve boete in voor welwillendheidsattesten.
Het merendeel van de maatregelen moet op 1 november 2026 ingaan, maar de Kamer moet de tekst nog goedkeuren. De regering vroeg daarvoor de urgentie.
Elk jaar een beslismoment
Vandaag erkent de Geneeskundige raad voor invaliditeit van het RIZIV de invaliditeit op basis van een rapport van de adviserend arts of het multidisciplinaire team. De gerechtigde hoeft daarbij geen nieuw getuigschrift meer te bezorgen.
Het ontwerp verandert dat: de behandelend arts onderzoekt de patiënt minstens jaarlijks en stelt een nieuw attest op als de arbeidsongeschiktheid verder verantwoord is. Volgens de memorie van toelichting zullen de ziekenfondsen daardoor minstens 500.000 extra getuigschriften per jaar ontvangen. Op vraag van de Raad van State kan de Koning situaties bepalen waarin dat jaarlijkse attest niet nodig is.
De ziekenfondsen verdelen die attesten in twee groepen, volgens criteria die de Koning nog moet vastleggen. Voor de ene groep volgt een onderzoek met fysiek contact bij de adviserend arts of een medewerker van het multidisciplinaire team. Voor de andere gaat automatisch een voorstel tot verdere erkenning naar de Geneeskundige raad.
De criteria moeten ervoor zorgen dat iedere gerechtigde in invaliditeit uiterlijk eind 2029, en daarna minstens eens per vier jaar, zo’n fysiek contact kan hebben gehad. De memorie spreekt over een uitnodiging; dat het contact ook effectief plaatsvindt, legt de tekst niet vast. Voor zeer ernstige aandoeningen die erkenning tot de pensioenleeftijd verantwoorden, geldt een uitzondering.
Voor die extra contacten krijgen de ziekenfondsen 2 miljoen euro in 2026, 9 miljoen in 2027 en vanaf 2028 jaarlijks 17 miljoen. Daarnaast krijgen de artsen van de Dienst voor uitkeringen die in de Geneeskundige raad zetelen rechtstreeks toegang tot een deel van het medisch dossier bij het ziekenfonds.
Het gaat om verslagen van de behandelend arts, de antwoorden op de vragenlijst rond week tien, vaststellingen bij fysieke contacten en de verstrekte zorg. Na het advies van de Gegevensbeschermingsautoriteit beperkt het wetsontwerp die toegang tot wat de adviserend arts zelf gebruikt bij de evaluatie. De bewaartermijn is hoogstens vijf jaar na afsluiting van het dossier.
Toegang tot GMD voorwaarde voor huisartsen
Een getuigschrift voor de adviserend arts mag alleen nog komen van een arts die erkend of in opleiding is als huisarts of specialist. Ook wie op basis van verworven rechten aan de criteria van huisarts voldoet, mag het nog opstellen. Voor huisartsen komt er een bijkomende voorwaarde: ze moeten toegang hebben tot het globaal medisch dossier van de patiënt, behalve bij overmacht.
Welke situaties als overmacht gelden, bepaalt een koninklijk besluit. Volgens de regering mag een huisarts in opleiding een attest schrijven als de stagemeester het dossier beheert. De Raad van State vroeg dat explicieter in de wet op te nemen, maar de ingediende tekst noemt de stagemeester niet.
Ook in het eerste ziektejaar kan de attestduur korter worden. Vandaag mag een getuigschrift tijdens de primaire arbeidsongeschiktheid hoogstens drie maanden dekken. Het ontwerp laat de Koning toe om voor bepaalde situaties een kortere maximumduur vast te leggen.
Na zes weken arbeidsongeschiktheid moet de huisarts bovendien vaststellingen van andere gezondheidszorgberoepen opnemen in het dossier voor de adviserend arts, wanneer die nuttig zijn voor de evaluatie. Voor welke aandoeningen en volgens welke regels dat geldt, moet de Koning nog uitwerken.
De wettekst beperkt dat niet tot bepaalde beroepen, dus ook vaststellingen van de arbeidsarts kunnen relevant zijn. De Raad van State wees erop dat de patiënt daarvoor toestemming moet geven en dat alleen gegevens mogen doorgaan die de beoordeling werkelijk beïnvloeden.
Boete van 3.500 euro per attest
De Dienst voor geneeskundige evaluatie en controle (DGEC) van het RIZIV wordt bevoegd voor de zorgverlener die het attest opstelt. Wie een getuigschrift opstelt of laat opstellen “met als doel ten onrechte recht te geven op een sociaal voordeel”, riskeert een boete van 3.500 euro per attest, met een maximum van 28.000 euro. Het proces-verbaal gaat eerst naar het arbeidsauditoraat. Pas als dat niet vervolgt, kan de DGEC een administratieve boete opleggen, waartegen beroep mogelijk is bij de arbeidsrechtbank.
De wettekst zelf spreekt niet over manifest bedrog. Die grens komt van de Raad van State. Gezien de therapeutische vrijheid vindt de Raad een boete ondenkbaar alleen omdat een inspecteur medisch anders oordeelt. De bepaling kan volgens het advies van de Raad van State enkel worden gelezen als gericht op klaarblijkelijke en bewezen gevallen van bedrog. De memorie zelf stelt dat attesten voor “abnormaal lange” periodes niet geviseerd worden.
Zowel de Raad van State als de Gegevensbeschermingsautoriteit vroegen om de inbreuk te beperken tot attesten die recht geven op een tussenkomst van de uitkeringsverzekering. De regering hield toch vast aan de ruimere verwijzing naar een sociaal voordeel uit het Sociaal Strafwetboek. Als reden geeft ze dat ook een kort attest dat later ten onrechte wordt verlengd, aangepakt moet kunnen worden.
Financiële hefbomen voor werkhervatting
De werkhervattingspremie gaat naar de werkgever bij wie iemand in invaliditeit, dus na het eerste ziektejaar, met toelating van de adviserend arts het werk hervat. Dit kan de eigen werkgever zijn of een nieuwe werkgever. Het bedrag van 3.000 euro geldt wanneer zowel de periode waarop de toelating slaat als de effectieve werkhervatting ten vroegste op 1 november 2026 begint. Volgens de memorie compenseert de premie de organisatorische meerkost of een lagere productiviteit.
Het Terug Naar Werk-fonds vergoedt maximaal 1.800 euro voor begeleiding naar werk bij een andere werkgever. Het wetsontwerp koppelt dat bedrag voortaan aan de index. Vandaag komen twee groepen in aanmerking: werknemers van wie de arbeidsovereenkomst op initiatief van de werkgever wegens medische overmacht werd beëindigd, en zij die in invaliditeit verkeren.
De regering wil het fonds voor aanvragen vanaf 1 november 2026 openstellen vanaf de zevende maand van arbeidsongeschiktheid. Die uitbreiding staat niet in de voorgestelde wetsartikelen; op advies van de Raad van State vergt ze een afzonderlijk koninklijk besluit.
Meer contactmomenten, dezelfde vraag
Het ontwerp legt de opvolging van langdurige arbeidsongeschiktheid vast in vaste medische contactmomenten: jaarlijks bij de behandelend arts, minstens om de vier jaar bij de adviserend arts of het multidisciplinaire team. De regering mikt op 100.000 minder mensen die langer dan een jaar arbeidsongeschikt zijn, vergeleken met ongewijzigd beleid. De regelgevingsimpactanalyse vermeldt geen bijkomende administratieve last voor burgers en ondernemingen.
Toch moet elke gerechtigde in invaliditeit voortaan jaarlijks een arts raadplegen en een attest bezorgen, goed voor een half miljoen extra getuigschriften. Wordt dat consult vooral een administratieve verplichting, of ook een moment om, waar dat medisch verantwoord is, concreet over werkhervatting te praten? Ik ben benieuwd.