Kunnen we neutraal blijven zonder weg te kijken?
Onlangs volgde ik het nieuws rondom Ed Sheeran. Wie het niet heeft meegekregen: Macklemore, die het voorprogramma deed van Ed Sheeran, vroeg om aandacht voor het leed van de Palestijnen in Gaza en riep Free Palestine tijdens het concert.
Als reactie hierop heeft miljardair en stadioneigenaar Robert Kraft druk uitgeoefend op Ed Sheeran om Macklemore uit zijn voorprogramma te gooien. En zo geschiedde: Macklemore, die nog acht concerten met Ed te gaan had, lag er nu uit.
Wat me bezighield, is de vraag die eronder ligt: wanneer geeft een mens toe aan druk van macht en geld? Die vraag lijkt misschien ver weg van de spreekkamer, maar ook de geneeskunde staat niet los van systemen van geld, bedrijven en macht. De uitdaging die aan ons wordt gesteld, is om neutraal te blijven. Maar kan dat zonder weg te kijken?
Wij horen geen onderscheid te maken tussen patiënten: niet op basis van inkomen, afkomst of geloof. We hebben bovendien de eed van Hippocrates afgelegd. Die eed klinkt in het kort: "Ik zal zorgen voor zieken, gezondheid bevorderen en lijden verlichten. Maar ik zal aan de patiënt ook geen schade doen."
Die woorden klinken vandaag wrang wanneer we naar Gaza kijken. Als medici zouden we ons daar extra door aangesproken moeten voelen: niet alleen omdat we streven naar gezondheid voor iedereen, maar omdat onze collega's in Gaza rechtstreeks worden aangevallen. Volgens cijfers van de Rode Halve Maan zijn 28 van de 33 ziekenhuizen vernietigd en zijn er volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid medio juli 2025 1.581 Palestijnse medici vermoord. Een fenomeen waarvoor inmiddels een eigen term bestaat: medicide.
Dan rijst voor mij een ongemakkelijke vraag: wat als het recept dat ik hier schrijf elders iets in stand houdt? Neem Teva, een Israëlisch farmaceutisch bedrijf en een van de grootste generieke fabrikanten ter wereld. Onafhankelijk onderzoek, uitgevoerd door KPMG in opdracht van de Noorse ziekenhuisinkoop, concludeerde dat Teva "een actieve supporter van het Israel Defense Forces (IDF) lijkt te zijn".
Teva nam in het verleden deel aan het "Adopt-a-Battalion"-programma, waarbij bedrijven een legereenheid financieel steunen. En na 7 oktober 2023 doneerde het medicatie en materiaal aan het leger.
Ook de genocide in Gaza door Israël is inmiddels bevestigd, door een onderzoekscommissie van de VN (september 2025) en door Amnesty International (december 2024).
En Gaza is geen afgesloten hoofdstuk: ook sinds het staakt-het-vuren van 10 oktober 2025 worden Palestijnen volgens het VN-bureau voor humanitaire zaken (OCHA) nog steeds gedood en verwond door Israëlische aanvallen, terwijl veel mensen in tenten, beschadigde gebouwen en geïmproviseerde opvangplaatsen leven.
Wat kunnen artsen en apothekers concreet doen? In België kunnen artsen voorschrijven op merknaam of op werkzame stof. Apothekers hebben vervolgens, binnen de geldende regels, ruimte om te bepalen welk merk uiteindelijk wordt afgeleverd. Die verantwoordelijkheid dragen we dus samen.
Gelukkig bestaat er in ons systeem bijna altijd een betaalbaar alternatief van een andere fabrikant, zodat het kiezen of afleveren van een ander merk niets afdoet aan de kwaliteit van de zorg voor de patiënt. Is er in het zeldzame geval geen alternatief beschikbaar, of heeft de patiënt zelf een voorkeur voor het merk Teva, dan is het simpel: de zorg van de patiënt gaat altijd voor.
Ed Sheeran leek zijn fans niet te willen teleurstellen of zwichtte onder de druk van een miljardair. Hoe dan ook liet hij zijn vriend vallen. Ondertussen zijn de band van Ed Sheeran en andere voorprogramma's uit solidariteit met Macklemore opgestapt. Hun keuze kostte hen een podium. Onze keuze kost ons niets, behalve een test van onze ruggengraat.