Burn-out: "Je bent niet tegen een vaste datum genezen"
Een opiniestuk van Kartel/GBO
Volgens informatie die eind oktober door De Standaard en Knack werd gepubliceerd, overweegt de regering om de uitkering voor mensen die arbeidsongeschikt zijn door een burn-out te beperken tot twee jaar. Daarna zouden ze het werk moeten hervatten of zich tot het OCMW moeten wenden. Het Kartel (ASGB, GBO, MoDeS) verzet zich hier krachtig tegen.
Dit voorstel zou een gevaarlijk precedent scheppen: door één specifieke aandoening aan te pakken, zou op middellange termijn de volledige sociale bescherming bij ziekte in gevaar komen. Vandaag burn-out. Welke aandoening morgen? Het Kartel vraagt de regering om hiervan af te zien.
Een burn-out is geen individuele zwakte. Hij weerspiegelt de eisen van een steeds schadelijkere werkomgeving. Op 31 december 2025 telde het RIZIV 55.802 mensen die arbeidsongeschikt waren door een burn-out, 59% meer dan in 2021.
Extra schuldgevoel
Het gaat vaak om werknemers die zichzelf hebben ‘opgebrand’ door zich zonder op hun uren te letten volledig in te zetten, en die hyperproductief waren voordat ze eraan ten onder gingen. Hun een deadline voor genezing opleggen komt erop neer dat je patiënten die al een groot deel van hun zelfvertrouwen hebben verloren nog eens met een extra schuldgevoel gaat opzadelen.
De meesten van hen staan te popelen om weer aan het werk te gaan. Maar een te vroege terugkeer naar het werk houdt een ernstig risico op herval in. Genezing laat zich niet op een vaste datum afdwingen: een maatregel die mensen dwingt om weer aan het werk te gaan, zal waarschijnlijk geen duurzaam voordeel opleveren.
Een uitkering intrekken geneest niemand. De last zou gewoon worden doorgeschoven naar de OCMW’s, ten koste van patiënten die al kwetsbaar zijn en nog verder in onzekerheid terechtkomen.
"Het komt erop neer dat je patiënten die al een groot deel van hun zelfvertrouwen hebben verloren, nog eens met een extra schuldgevoel gaat opzadelen."
Dr. Lawrence Cuvelier, voorzitter van het GBO
"De terugkeer naar het werk van arbeidsongeschikte mensen is een doel dat we delen. De verzekeringsinstellingen en artsen hebben zich coöperatief opgesteld om oplossingen voor re-integratie uit te werken. We weten dat dit een complex proces is en dat de resultaten op korte termijn niet spectaculair zullen zijn. We vrezen daarentegen de standaardiseringsmaatregelen die de overheid lijkt te willen invoeren", zegt Dr. Lawrence Cuvelier, voorzitter van het GBO.
Quid vertrouwelijkheid van diagnose?
De complexiteit van een individuele situatie laat zich niet herleiden tot een code in een medisch dossier. De uitkering beperken tot twee jaar, ongeacht de situatie van de patiënt, druist in tegen de zorg op maat waarover vandaag zoveel wordt gesproken.
Elke medische aanpak begint bij een interactie tussen de patiënt en diens arts, die rekening houdt met tal van factoren: het beroep, het soort werk en de psychosociale situatie van de persoon.
Talrijke studies hebben het verband tussen iemands gezondheid en diens sociaaleconomische status aangetoond. De studie die het RIZIV en het Intermutualistisch Agentschap in 2024 publiceerden, bevestigde dit nogmaals: arbeidsongeschiktheid van meer dan zes maanden als gevolg van psychosociale aandoeningen komt vaker voor bij mensen in een kwetsbare sociaaleconomische situatie.
Een vaste duur koppelen aan een aandoening betekent dat een medische kwestie administratief wordt beslecht. Wie zal morgen nog een burn-out diagnosticeren en op een attest vermelden, wetende dat daarmee een aftelklok begint te lopen?
Van de diagnose tot de behandeling vereist elke medische handeling respect voor de vertrouwelijkheid en het beroepsgeheim. Dat geldt des te meer voor psychische aandoeningen, waarbij stigmatisering nooit ver weg is: elke aantasting van die vertrouwelijkheid vergroot de onzekerheid en psychische kwetsbaarheid van patiënten.
Die vertrouwelijkheid doorbreken, net als de sociale bescherming in de tijd beperken, verslechtert het klinische verloop van patiënten.
Zieken zijn geen verdachten
Achter deze wens om te rationaliseren vrezen we een verborgen agenda: de stigmatisering van zieken. Het voorstel over burn-out toont nu al hoe ver dat gaat. We durven ons niet voor te stellen dat de premier een soortgelijke deadline zou opleggen aan patiënten met kanker, een infectieziekte of een hartaandoening.
Beoordelen of een patiënt genezen is, is een medische evaluatie en geen bureaucratisch regelstelsel.
Zelfs als het voorstel niet wordt aangenomen, is de schade al aangericht: alleen al het feit dat het werd geopperd, volstaat om mensen met psychisch lijden te stigmatiseren. We kennen het liedje helaas: is de toekomst een lang verleden?
Fraude komt voor, en het Kartel zal die nooit door de vingers zien. Maar beoordelen of een patiënt genezen is, is een medische evaluatie en geen bureaucratisch regelstelsel. Die evaluatie is al gereguleerd: de adviserend artsen van de verzekeringsinstellingen controleren de arbeidsongeschiktheid en de Orde der Artsen behandelt klachten over "welwillendheidsattesten".
Het is dus uitgesloten dat de tussenkomst van de arts wordt herleid tot een ontmenselijkte formaliteit, waardoor artsen en verzekeringsinstellingen slechts onderling verwisselbare pionnen zouden worden.
Pseudowetenschap mag geen voorwendsel zijn om het geweten te vervangen.