Position Paper
EAHP pleit voor brede invoering single unit barcoding
In een recent gepubliceerde position paper pleit de European Association of Hospital Pharmacists (EAHP) voor een brede invoering van de single unit barcoding. Het systeem helpt om medicatiefouten te verminderen, vooral bij de toediening van geneesmiddelen aan het bed van de patiënt.
Medicatiegerelateerde incidenten maken een groot deel uit van de vermijdbare schade in de zorg. In het ziekenhuis zijn dat fouten die gebeuren bij het voorschrijven, het afleveren en vooral het toedienen van geneesmiddelen. Dit leidt tot langere ziekenhuisopnames, onnodige heropnames en hogere kosten voor patiënten en ziekteverzekering. Voor de EAHP is de single unit barcoding een concrete, technologische maatregel die veel problemen kan voorkomen.
Basic of advanced coding
De EAHP wijst naar voorbeelden uit Europese landen waar single unit barcoding al wordt toegepast, zoals Spanje, Denemarken en Nederland. In het Verenigd Koninkrijk wordt barcoding in sommige ziekenhuizen gekoppeld aan closed-loop medicines administration. Dat betekent dat het volledige proces van medicatiebeheer en -toediening digitaal en automatisch wordt ondersteund: voorschrift, aflevering, identificatie van patiënt en medicatie, toediening en registratie. Zo’n systeem kan medicatiefouten verminderen, geannuleerde of gewijzigde medicatieorders detecteren en duidelijk maken welk type fout mogelijk werd voorkomen.
De EAHP vraagt daarom aan fabrikanten om een barcode aan te brengen op elke individuele ampul, flacon of blistercel. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen basic coding (een GS1 DataMatrix met alleen een GTIN-code) en advanced coding (een GS1 Datamatrix met GTIN, batch- of lotnummer en vervaldatum). De tweede optie heeft daarbij uiteraard de voorkeur, zeker bij nieuwe producten. Maar ook de basic coding kan al heel wat voordelen opleveren en is bijvoorbeeld aangewezen wanneer er weinig ruimte is op de verpakking.
Niet vanzelf
De EAHP stelt dat single unit barcoding alleen goed werkt als ziekenhuizen beschikken over voldoende digitale infrastructuur. Feedback van EAHP-lidorganisaties toont aan dat sommige landen al stappen zetten in digitalisering van ziekenhuizen, terwijl andere achterop hinken. Daarom vraagt de EAHP gerichte financiering voor digitale infrastructuur.
Ziekenhuizen moeten ook zorgvuldig kiezen welke technologie het best past: aparte barcodescanners, hergebruik van bestaande toestellen of smartphonegebaseerde toepassingen. De kosten kunnen volgens de EAHP deels worden gecompenseerd door efficiëntiewinst, bijvoorbeeld doordat fysieke dubbele controles minder vaak nodig zijn.
De invoering van barcoding gaat niet vanzelf, waarschuwt de EAHP. Barcodesystemen veranderen werkprocessen, verantwoordelijkheden en routines van zorgprofessionals. Technische problemen, tijdsdruk, slechte integratie in de workflow of omslachtige systemen kunnen leiden tot omwegen en nieuwe risico’s. Daarom moeten ziekenhuizen hun eigen context grondig analyseren alvorens ze zo'n systeem implementeren. Gebruiksvriendelijke systemen vergroten de kans op correcte toepassing en kunnen ook helpen bij het waarborgen van de continuïteit van zorg in crisissituaties, wanneer minder ervaren personeel tijdelijk moet inspringen.
Ruimer dan het ziekenhuis
Het wekt geen verbazing dat de EAHP vindt dat ziekenhuisapothekers belangrijke actoren zijn bij de invoering van barcode scanning voor medicatietoediening. Zij hebben expertise in geneesmiddelenprocessen en kunnen helpen om systemen veilig en praktisch werkbaar te maken. Hun betrokkenheid is volgens de EAHP nodig bij de implementatie, de opleiding van gebruikers en de afstemming op bestaande medicatieworkflows. Daardoor wordt single unit barcoding niet enkel een technische oplossing, maar een onderdeel van een ruimer geneesmiddelenveiligheidsbeleid.
De EAHP ziet het gebruik van single unit barcoding ruimer dan enkel het ziekenhuis. Ook in de thuiszorg, woonzorgcentra en residentiële voorzieningen kan het systeem zijn nut bewijzen. Ook daar is medicatieveiligheid immers van groot belang.