Geneesmiddelen zijn geen pakjes
Bijna 4.800 apotheken staan elke dag klaar voor de patiënt. Toch krimpt hun aandeel in het geneesmiddelenverhaal jaar na jaar. Ziekenhuisapotheken rukken op, ook buiten de ziekenhuismuren, in de ambulante zorg waar ze nooit voor bedoeld waren. Nochtans staat het zwart op wit in het regeerakkoord: geneesmiddelen worden afgeleverd via de officina waar het kan, via het ziekenhuis enkel waar het moet. Een duidelijk principe dat rekening houdt met farmacovigilantie en toedieningswijze.
Wat we in de praktijk vaststellen, is het uithollen van een essentieel beroep. De officina-apotheker is niet zomaar een verkooppunt. Hij is de enige zorgverlener die het volledige medicatiedossier van een patiënt in handen heeft, die interacties opspoort, therapietrouw bewaakt en ziekenhuisopnames voorkomt. Dat laatste is geen slogan, dat is aangetoond, in cijfers. En toch wordt net die functie bedreigd tot iets vrijblijvends, terwijl de omzet elders naartoe verschuift.
"Alle quick wins zijn digitaal welkom, maar zodra het menselijk, complex of zwaar wordt, terug naar de officina."
De concurrentie komt niet alleen uit het ziekenhuis. Ze komt ook, en steeds nadrukkelijker, uit de digitale hoek. Online apotheken profileren zich graag als volwaardige "zorgcentra", met de expliciete ambitie om ook voorschriftplichtige medicatie te leveren. Maar in gesprek met hun vertegenwoordigers valt iets op: de moeilijke, tijdrovende taken willen ze liever niet. Een afbouwschema voor benzodiazepines of andere psychofarmaca? Niet bepaald hun voorkeur. De aflevering van verdovende middelen aan terminale patiënten? Ook dat mag de huisapotheker blijven doen. Kortom: alle quick wins zijn digitaal welkom, maar zodra het menselijk, complex of zwaar wordt, terug naar de officina. Rozengeur zonder doornen, op kosten van wie wél het moeilijke werk doet.
Een hallucinant staaltje van dit ongelijke speelveld: de grote online apotheek die volop reclame maakt op de Belgische televisie, die zich expliciet profileert als dé Belgische online apotheek, hoeft geen vervallen medicatie op te halen. Waarom? Omdat het bedrijf, uiteraard, op Nederlands grondgebied gevestigd is. Van twee walletjes eten, heet dat. Alle voordelen van de Belgische markt, geen van de verplichtingen die tot farmaceutische zorg horen.
Dit kan niet langer. Als "farmaceutische zorg" en "toegankelijkheid" écht centraal moeten staan in ons geneesmiddelenbeleid, dan moet dat ook gelden voor wie zich digitaal op die markt begeeft. Dit is geen innovatie. Het is vrijblijven van de lasten terwijl je de lusten binnenhaalt.
"Een wetswijziging die de online verkoop van voorschriftplichtige geneesmiddelen toelaat, mogen we niet toestaan."
Laat dit duidelijk zijn: een wetswijziging die de online verkoop van voorschriftplichtige geneesmiddelen toelaat, mogen we niet toestaan. Sterker nog, we zouden ons fundamenteler de vraag moeten stellen of geneesmiddelen tout court wel online thuishoren. Een geneesmiddel is geen pakje dat je gewoon bestelt en laat afleveren. Het vraagt begeleiding, opvolging, een vinger aan de pols.
Neem deze taak van de apotheker van wacht. Onze apotheek is dit weekend van wacht, dag en nacht, voor wie op een onverwacht moment dringend geneesmiddelen nodig heeft. Een kleine, ogenschijnlijk banale zaak op het eerste gezicht, maar op dat moment voor de patiënt volstrekt noodzakelijk. Geen enkel online platform staat om drie uur 's nachts open voor een kind met koorts. Die permanente beschikbaarheid is geen detail, het is één van de essentiële taken van de huisapotheker die digitaal gewoon niet uitgevoerd kunnen worden.
Het beroep van officina-apotheker verdient ernst, geen kruimelwerk. En de patiënt verdient optimale farmaceutische zorg, van medicatiebegeleiding tot het simpele, maar cruciale ophalen van vervallen geneesmiddelen. Tijd om de regels rond onlinereclame en -diensten grondig te herbekijken, vóór de huisapotheker enkel nog goed genoeg is voor de dringende paracetamol.