Langdurig zieken: gedeelde verantwoordelijkheid en respect voor de rol van de arts 

Dr. Patrick Emonts, voorzitter BVAS

De recente onthulling van een intern rapport van het RIZIV, dat jarenlang geheim is gebleven, wakkert het debat over het beleid inzake de terugkeer naar het werk van langdurig zieken opnieuw aan. Dit document brengt ernstige tekortkomingen aan het licht in de organisatie en de werking van het huidige systeem voor de controle van arbeidsongeschiktheid. Uit het rapport, dat in 2020 werd opgesteld door drie arts-inspecteurs van het RIZIV, blijkt dat ongeveer 59 % van de zieken in werkelijkheid arbeidsgeschikt was. 

In deze context wil BVAS haar duidelijke en standvastige standpunt herhalen: duurzame terugkeer naar het werk kan niet gebaseerd zijn op een sanctielogica, maar moet steunen op een coherent, medisch onderbouwd en multidisciplinair proces, in het belang van de patiënt. BVAS wijst er echter op dat het onaanvaardbaar is dat artsen als zondebok worden aangewezen, terwijl aangetoonde tekortkomingen jarenlang niet zijn verholpen.

Terug naar het werk, voor zover dat mogelijk is

Een goed voorbereide terugkeer naar het werk is gunstig voor de patiënt, voor de samenleving en voor het voortbestaan van de sociale zekerheid. BVAS benadrukt echter dat de ziekten waarmee we tegenwoordig te maken hebben vaak complex, chronisch en multifactorieel zijn, met name op het gebied van geestelijke gezondheid en psychosociale stoornissen. Een traject naar re-integratie moet daarom gestructureerd en geleidelijk verlopen. De behandelend arts speelt een centrale rol in de eerste maanden. Daarna neemt een multidisciplinaire samenwerking tussen behandelende artsen, arbeidsartsen, adviserende artsen en andere betrokken partijen het stokje over.

De vertrouwensband tussen de arts en zijn patiënt is een essentieel onderdeel van kwaliteitsvolle zorg. Elk beleid dat de arts tot controleur maakt of druk uitoefent op zijn medisch oordeel, brengt deze relatie in gevaar. Als deze band wordt verzwakt, riskeert men vertragingen in de zorg, een verkeerde inschatting van de werkelijke capaciteiten en, op termijn, het mislukken van een duurzame terugkeer naar het werk. BVAS herinnert er overigens aan dat de behandelende arts de patiënt begeleidt vanuit een therapeutische en geen administratieve benadering.

Realistische en doeltreffende oplossingen

Tot slot pleit BVAS voor een gezamenlijke aanpak tussen patiënt, arts, werkgever, ziekenfondsen en overheidsinstanties. Onze organisatie steunt overigens de hoorzittingen die binnenkort door de Commissie Sociale Zaken van de Kamer worden gepland. BVAS blijft zich ten volle inzetten voor het zoeken naar realistische en doeltreffende oplossingen, maar zal elk beleid afwijzen dat aan artsen de verantwoordelijkheid legt voor systeemfouten die zij niet hebben veroorzaakt en waarop zij geen invloed hebben.