Medische publicaties en tijdschriften

Zijn 'egovirussen' de missing link die de oorsprong van pokken verklaart?

Een internationaal team van onderzoekers heeft in de darmflora een nieuw type reuzenvirus ontdekt, de zogenoemde ‘egovirussen’. Volgens de studie, gepubliceerd in Nature, kunnen deze helpen om de oorsprong van de pokken en mpox te begrijpen.

METEEN MEE

  • Egovirussen, een nieuwe orde van reuzenvirussen, zijn aangetroffen in meer dan 2% van de onderzochte menselijke monsters.

  • Het zijn de nauwst bekende verwanten van de pokkenvirussen, en wijzen op een gemeenschappelijke evolutionaire oorsprong in de darmen van dieren zo’n 700 miljoen jaar geleden.

  • Egovirussen zijn nog niet met een microscoop waargenomen of in een laboratorium gekweekt; eventuele effecten op de gezondheid zijn onbekend.

Reuzenvirussen zijn een groep virussen die zo groot zijn dat ze onder een microscoop zichtbaar zijn. Een team van het CEA en het CNRS heeft nu een nieuwe orde van reuzenvirussen ontdekt die voorkomen in het spijsverteringsstelsel van mensen en talrijke dieren: de egovirussen.

Deze virussen, met zeer complexe genomen, komen bijna uitsluitend voor in het spijsverteringsstelsel van mensen, vee en wilde dieren. Onderzoekers vonden egovirus-DNA in darmmonsters van mensen, buffels, geiten, kippen, herten en varkens.

“Ze werden aangetroffen in meer dan 2% van de onderzochte menselijke monsters en zouden dus bij meer dan 160 miljoen mensen kunnen voorkomen”, aldus het gezamenlijke persbericht van het CEA en het CNRS.

“Dankzij metagenomica hebben we de egovirussen kunnen ontdekken en op basis van hun DNA-sequenties hun verband met ons darmmicrobioom kunnen vaststellen. Het is de eerste keer dat zulke wijdverspreide reuzenvirussen in het spijsverteringsstelsel van mensen en talrijke dieren zijn ontdekt. Deze resultaten laten zien hoeveel verrassingen deze omgeving nog in petto heeft om de diversiteit en evolutie van virussen beter te begrijpen”, benadrukt Morgan Gaïa, VERDIEPING — De tekst lijkt vooral de studie en het gezamenlijke persbericht samen te vatten. Als dit stuk voor premium/papier bedoeld is: is er eigen journalistiek werk dat nog niet zichtbaar is, zoals een gesprek of onafhankelijke duiding? Bevestig bij plaatsing de gerealiseerde eigen bijdrage; op basis van de tekst alleen is die niet vast te stellen. en medeauteur van de studie gepubliceerd in Nature.

Verwant aan pokken en mpox

Egovirussen zijn om nog een reden bijzonder interessant: ze zijn de nauwst bekende verwanten van de pokkenvirussen, een familie waartoe onder meer de inmiddels uitgeroeide pokken en apenpokken (mpox) behoren.

Hoewel de meeste reuzenvirussen eencellige organismen infecteren, infecteren pokkenvirussen alleen meercelligen. Deze belangrijke evolutionaire overgang was tot nu toe een raadsel.

Op basis van genetische analyses stellen de onderzoekers het volgende scenario voor: “Zo’n 700 miljoen jaar geleden infecteerde de gemeenschappelijke voorouder van egovirussen en pokkenvirussen eencellige micro-organismen in de darmen van de eerste dieren. In de loop van de tijd zou een virale lijn vervolgens het vermogen hebben verworven om rechtstreeks dierlijke cellen te infecteren, waarmee de pokkenvirussen ontstonden”, aldus het persbericht.

Een nieuw licht op de geschiedenis van virussen

“Egovirussen werpen nieuw licht op de evolutionaire geschiedenis van de pokkenvirussen”, benadrukt Tom Delmont, leider van de studie en onderzoeker bij het CNRS. 

“Ze suggereren dat het spijsverteringsstelsel van de eerste dieren een sleutelrol kan hebben gespeeld in hun ontstaan. Geen van deze virussen is tot nu toe met een microscoop waargenomen of in een laboratorium gekweekt, en hun mogelijke invloed op de gezondheid van mensen of dieren is onbekend. Onderzoek ervan in het laboratorium zal helpen de virale diversiteit in het spijsverteringsstelsel beter te begrijpen en tegelijkertijd licht werpen op de evolutionaire geschiedenis van enkele van de meest iconische virussen van de mensheid.”

Referentie

Gaïa, M., Guyet, U., Ruscheweyh, HJ. et al. Closest relatives of poxviruses prevail in human and animal guts worldwide. Nature (2026). https://doi.org/10.1038/s41586-026-11283-z

Wat heb je nodig

Deel je (nieuws)verhaal

Heb je nieuws dat relevant is voor onze redactie? Deel het met ons via het meldformulier.

Nieuws melden
Print Magazine

Recente Editie
28 september 2026

Nu lezen

Ontdek de nieuwste editie van ons magazine, boordevol inspirerende artikelen, diepgaande inzichten en prachtige visuals. Laat je meenemen op een reis door de meest actuele onderwerpen en verhalen die je niet wilt missen.

In dit magazine