Wat moet u weten over de Europese verpakkingsverordening?
Sinds 12 augustus 2026 is in de EU-lidstaten de PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) van kracht. Deze verordening is bedoeld om verpakkingen milieuvriendelijker te maken en om gezondheidsrisico's beperken, maar brengt ook registratieverplichtingen met zich mee.
De PPRW beperkt onder meer plastic verpakkingsmateriaal voor eenmalig gebruik zoals individuele zakjes met sauzen, hotelshampoo en plastic zakjes voor fruit of groenten onder de 1,5 kg. Afhaalrestaurants moeten klanten weldra de mogelijkheid bieden hun eigen verpakkingen mee te brengen. Tegen 2030 moeten alle plastic verpakkingen effectief recycleerbaar zijn. Verder worden de grenswaarden voor PFAS, lood en kwik verlaagd voor verpakkingen die met levensmiddelen in contact komen.
Voor een individuele apotheek die geneesmiddelen meegeeft aan de patiënt, is vooral het onderscheid tussen primaire verpakkingen (die direct contact maken met het geneesmiddel) en secundaire of 'serviceverpakkingen' (zoals zakjes en kartonnen doosjes voor transport) van belang.
Primaire verpakking
Bij verpakte geneesmiddelen en cosmetica geldt de producent ervan als verpakkingsproducent. Het is diens verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat de verpakking voldoet aan de PPWR. De directe verpakking van geneesmiddelen is overigens grotendeels vrijgesteld van de strengste PPWR-eisen.
Zo kunnen blisterverpakkingen, injectieflacons, ampullen, spuiten en andere verpakkingen die direct contact maken met het geneesmiddel, worden vrijgesteld van de normen voor gebruik van gerecycleerd materiaal wanneer naleving de veiligheid, kwaliteit of werkzaamheid van het geneesmiddel zou aantasten (artikel 6(7)).
Hygiëne en patiëntveiligheid gaan altijd voor.
Wanneer u als apotheker magistrale bereidingen maakt of bulkmedicatie herverpakt in kleinere eenheden, creëert u een primaire verpakking. Ook hier gelden specifieke bepalingen met het oog op patiëntveiligheid. Medische flesjes, potjes en blisterverpakkingen hoeven niet aan de strenge quota voor gerecycleerd plastic (recyclaat) of hergebruik te voldoen. Hygiëne en patiëntveiligheid gaan hier altijd voor.
Als individuele apotheek hoeft u zich in de regel niet zelf te registreren als verpakkingsproducent in de Europese registers (zoals het LUCID-systeem), zolang u uw lege verpakkingen inkoopt bij een binnenlandse groothandelaar of fabrikant. De wetgeving verschuift de registratie- en bijdrageplicht naar de partij die de verpakkingen op de markt brengt.
Koopt u zelf rechtstreeks lege flesjes of zakjes in bij een fabrikant buiten de EU, dan wordt u wél wettelijk gezien als importeur/producent en moet u een EU-conformiteitsverklaring kunnen voorleggen.
Secundaire verpakking
De zakjes of doosjes waarin u de klaargemaakte medicijnen aan de patiënt overhandigt aan de toonbank, vallen onder de categorie serviceverpakkingen. Hiervoor gelden strengere regels.
U bent verplicht om de verpakking zo klein en compact mogelijk te houden. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan om een klein medicijndoosje mee te geven of te verzenden in een overmaatse kartonnen doos of een veel te grote papieren tas. De lege ruimte moet tot een minimum worden beperkt.
Met de invoering van de PPWR worden lichte plastic zakjes voor eenmalig gebruik verboden. Stap, als u dat nog niet had gedaan, over op papieren zakjes gemaakt van duurzaam beheerde bossen (FSC/PEFC) of stimuleer het gebruik van herbruikbare tassen.
Vanaf 2028 moeten alle serviceverpakkingen voorzien zijn van gestandaardiseerde pictogrammen. Deze labels tonen de patiënt in welke afvalstroom het zakje of kartonnetje na gebruik moet belanden. Het is de verantwoordelijkheid van uw leverancier om de zakjes en doosjes conform aan te leveren.