Invasie van Oekraïne: na vier jaar oorlog wordt de toegang tot gezondheidszorg steeds moeilijker

Met beschadigde infrastructuur, lange reisafstanden, tekorten aan medisch personeel en aanhoudende stroomstoringen is de toegang tot gezondheidszorg in Oekraïne, waar al vier jaar wordt gevochten, uiterst complex geworden. Dat blijkt uit een rapport van de humanitaire organisatie Artsen van de Wereld, dat dinsdag werd gepubliceerd.

Het rapport, dat in het bijzonder keek naar de getroffen Oekraïense regio’s Dnipro, Kharkiv, Kherson, Mykolaïv en Zaporijia, wijst op een groeiend probleem van geografische uitsluiting. Volgens Artsen van de Wereld ligt het grootste obstakel niet in het ontbreken van gezondheidszorg, maar in de beperkte toegankelijkheid ervan. In gebieden nabij de frontlinie moeten patiënten vaak tientallen kilometers afleggen voor een consult, via gevaarlijke wegen en met vervoer dat voor velen onbetaalbaar is geworden.

Deze obstakels leiden tot uitstel van zorg, vooral door patiënten met chronische aandoeningen of die gespecialiseerde zorg nodig hebben. Voor ouderen en mensen met een beperking – vaak de meest kwetsbare groepen – kunnen dergelijke belemmeringen zelfs leiden tot gevaarlijke onderbrekingen van langdurige behandelingen, aldus de organisatie.

De oorlog betekent ook dat veel medicijnen en andere medische benodigdheden ontoegankelijk zijn, wat "de continuïteit van de zorg in gevaar brengt en het risico op vermijdbare complicaties verhoogt", voegt Artsen van de Wereld toe.

Tekort aan medisch personeel

Oekraïne kampt bovendien met een ernstig tekort aan medisch personeel. Op het platteland en in frontliniegebieden is tot 50% van de medische posten onderbemand. In verschillende regio’s is een groot deel van de actieve artsen bovendien ouder dan 60 jaar. Volgens Artsen van de Wereld is er sprake van wijdverspreide burn-out en emotionele uitputting onder zorgverleners, terwijl een structureel ondersteuningssysteem ontbreekt.

Sinds het begin van de grootschalige invasie op 24 februari 2022 heeft Rusland herhaaldelijk aanvallen uitgevoerd op de Oekraïense gezondheidsinfrastructuur. Tussen 2024 en 2026 waren er volgens de organisatie meer dan 1.600 aanvallen op ziekenhuizen, ambulances en medische centra, waarbij meer dan 400 zorgverleners werden getroffen. In combinatie met de vernietiging van het energienetwerk maken deze aanvallen het steeds moeilijker om basiszorg te blijven verlenen, luidt de conclusie.

Voor Artsenkrant was journalist Arnaud De Decker eerder deze maand in Oekraïne. Hij bezocht daar het Adonis-ziekenhuis aan de rand van Kiev en sprak met verschillende zorgverleners over de obstakels waar ze dagelijks mee te maken hebben. Lees het artikel hier.