Klinische studies moeten meer kwetsbare ouderen includeren
Studies richten zich nog te vaak op fitte ouderen
Klinische studies richten zich nog te vaak op fitte ouderen, terwijl artsen steeds vaker kwetsbare 65-plussers met complexe zorgnoden behandelen. Die kloof tussen onderzoek en praktijk maakt het moeilijk om de juiste behandelkeuzes te maken, zeggen onderzoekers in een artikel in The Lancet.
"Vandaag nemen vooral fitte ouderen deel aan klinische studies", zegt prof. dr. Hans Wildiers, medisch oncoloog in UZ Leuven en eerste auteur van het artikel. "Daardoor weten we te weinig over welke behandeling het best werkt voor kwetsbare ouderen, terwijl we net bij hen vaak de moeilijkste keuzes moeten maken."
"Zilveren tsunami"
Artsen spreken soms over een “silver tsunami”: een sterke toename van het aantal oudere patiënten met vaak complexe zorgnoden, co- en multimorbiditeit, gebruik van meer geneesmiddelen en meer nood aan meer ondersteuning.
Klinische studies sluiten nog niet altijd aan bij die realiteit, zeggen de auteurs.
"Om zo nauwkeurig mogelijk te meten of een behandeling werkt en veilig is, werken studies met strikte voorwaarden voor deelname. Daardoor nemen vooral relatief fitte ouderen deel, terwijl minder fitte of kwetsbare ouderen sneller buiten onderzoek vallen."
Het is daardoor niet altijd duidelijk of de resultaten van studies ook gelden voor de oudere patiënten die artsen in de realiteit behandelen. "Sommige oudere patiënten krijgen daardoor een behandeling die onnodig zwaar is, terwijl anderen uit voorzichtigheid een mogelijk nuttige behandeling mislopen."
Inspirerende voorbeelden
Het team bundelde internationale voorbeelden van studies uit onder meer oncologie, cardiologie, neurologie, orthopedie en endocrinologie. Sommige studies includeren bewust kwetsbare patiënten. Andere passen het onderzoek aan, bijvoorbeeld met een lagere startdosis, extra begeleiding of minder belastende controles thuis of op afstand.
Met die voorbeelden willen de auteurs onderzoekers een bron van inspiratie bieden om studies beter af te stemmen op oudere patiënten, zonder in te boeten aan wetenschappelijke kwaliteit of veiligheid.
Meer dan langer leven
De onderzoekers benadrukken dat studies ook moeten meten wat voor oudere patiënten zelf belangrijk is. "Overleving, ziektecontrole en nevenwerkingen blijven belangrijke uitkomsten, maar vertellen niet het hele verhaal. Voor veel oudere patiënten telt ook of ze zelfstandig kunnen blijven wonen, hun dagelijkse activiteiten kunnen blijven uitvoeren en een goede levenskwaliteit behouden", luidt het.
Een behandeling kan dus medisch doeltreffend zijn, maar toch te belastend voor iemands dagelijkse leven. In UZ Leuven doet een multidisciplinair team daarom een systematische geriatrische evaluatie in een Geriatrisch oncologisch programma (GOP).
Artsen kijken niet alleen naar de tumor, maar ook naar de lichamelijke en mentale gezondheid van de patiënt. Onder meer mobiliteit, geheugen, medicatiegebruik en beschikbare ondersteuning bepalen mee welke behandeling haalbaar en zinvol is, zegt het ziekenhuis.
Wildiers H, Hamaker M, Mooijaart S et al., Advancing the relevance of clinical trials for older patients.
The Lancet, 2026; 408, 558-571